ابزارهای ملی مس در مسیر اکتشافات عمیق
یادداشتی از مجید خسروجردی، مدیر اکتشافات شرکت ملی صنایع مس ایران در معدن۲۴
معدن۲۴: با توجه به محدودیت‌ها و موانعی که در مسیر ثبت محدوده و درخواست پروانه اکتشاف جدید، به‌ویژه در محدوده‌های دارای پتانسیل مواد معدنی، وجود دارد، صدور پروانه اکتشاف برای اشخاص حقیقی و حقوقی با مشکل مواجه شده است. از جمله این موانع می‌توان به بلوکه بودن بخش وسیعی از مساحت کشور توسط برخی سازمان‌ها و ارگان‌ها اشاره کرد؛ موضوعی که در شرایط اقتصادی کشور، فعالیت و سرمایه‌گذاری اشخاص حقیقی و حقوقی و به‌کارگیری توان فنی و تخصصی آنها در این بخش را با دشواری مواجه کرده است. به نظر می‌رسد قانون‌گذار و دولت باید برای رفع این موانع ورود جدی داشته باشند.
علی‌رغم این محدودیت‌ها، شرکت ملی صنایع مس ایران با تکیه بر توان فنی و تخصصی و نیروهای جوان، متعهد و علاقه‌مند و همچنین امکان سرمایه‌گذاری مناسب برای اکتشافات، به‌جدیت در ثبت محدوده‌های اکتشافی به هر نحو ممکن، از جمله شرکت در مزایده‌های محدوده‌های اکتشافی یا مذاکره با سازمان‌های زمین‌شناسی و ایمیدرو جهت مشارکت در اکتشاف محدوده‌ها، تلاش خود را انجام داده است.
طولانی‌تر شدن زمان و همچنین روند کاهشی تبدیل محدوده‌های اکتشافی به معدن طی چند سال گذشته، نیاز به افزایش عمق اکتشاف به بیش از ۵۰۰ و حتی ۱۰۰۰ متر، کاهش عیار متوسط و تناژ ذخایر جدید و دور بودن برخی از آنها از زیرساخت‌های لازم برای استخراج، از جمله دلایلی هستند که این شرکت بیشتر به سمت توسعه اکتشافات در محدوده‌های شناخته‌شده (پروانه‌های بهره‌برداری و BROWN FIELD) حرکت کند و در این راستا نتایج خوبی هم به‌دست آمده است.
مهم‌ترین راهبرد کنونی اکتشاف در شرکت‌های معدنی بزرگ، حرکت به سمت اکتشافات عمیق است؛ از استفاده روش‌های نوین اکتشاف سطحی، دورسنجی و ژئوفیزیک هوابرد یا پهپادی گرفته تا دستگاه‌های حفاری عمیق‌زن (بالای ۱۵۰۰ متر). شرکت ملی صنایع مس ایران نیز با برگزاری مناقصه ژئوفیزیک مغناطیس‌سنجی پهپادی و انعقاد قرارداد در سال ۱۴۰۴، در این راستا قدم نهاده است. همچنین در سال ۱۴۰۱ اقدام به واردات ۱۵ دستگاه عمیق‌زن نمود که غالب آنها در معادن این شرکت مشغول به کار هستند و عمیق‌ترین گمانه نیز در معدن مس میدوک تا عمق ۲۲۰۰ متر حفر گردید. همچنین با اضافه نمودن دستگاه‌های عمیق‌زن توسط پیمانکاران طرف قرارداد به ناوگان تحت اختیار، میانگین عمق حفاری را به بیش از ۱۲۰۰ متر رسانده است.
در خصوص توسعه بهره‌برداری از معادن، با توجه به افزایش قیمت فلزات حیاتی از جمله مس و اهمیت بیشتر تمرکز بر توسعه بهره‌برداری از معادن فعال با توجه به هزینه‌های بسیار بالای دسترسی به زیرساخت‌های مورد نیاز (آب، برق، راه و…) برای معادن جدید، شرکت ملی صنایع مس ایران از چند سال گذشته با هدف رسیدن به تولید ۷۰۰ هزار تن کاتد در سال، پروژه‌های توسعه‌ای را تعریف و در مرحله اجرا دارد که همزمان با پیشرفت آنها، توسعه اکتشاف در معادن از نظر وسعت و پراکندگی و عمق نیز ادامه دارد.