انفجار تقاضا برای نقره در بورس کالا؛ فرصت طلایی برای معادن نقره ایران
روز گذشته بازار سرمایه و بورس کالای ایران شاهد رویدادی کمنظیر بود که پیام روشنی را به سیاستگذاران، فعالان معدنی و سرمایهگذاران مخابره کرد: «بازار تشنه ابزارهای نوین مالی است.» تکمیل ظرفیت اولیه پذیرهنویسی ۳ صندوق سرمایهگذاری نقره و استقبال خیرهکننده از این صندوقهای کالایی، خط بطلانی بر فرضیه «ریسک نبود تقاضا» کشید و نشان داد که نقدینگی هوشمند، مترصد فرصتی برای ورود به بازارهای کالایی شفاف و استاندارد است. این رویداد، بیش از هر چیز، نویدبخش یک عصر جدید برای معادن نقره ایران است – گنجینههایی که سالها در انتظار چنین محرکی بودند.
آنچه در پذیرهنویسی اخیر رخ داد، یک هیجان زودگذر نبود، بلکه پاسخی دیرهنگام به یک تقاضای انباشته شده (Pent-up Demand) در بازار بود. نقره به عنوان فلزی که همزمان ویژگیهای «پناهگاه امن سرمایه» و «کالای استراتژیک صنعتی» را داراست، پتانسیل بالایی برای جذب نقدینگی دارد. همانطور که حجتالله صیدی، رئیس سازمان بورس اشاره کرد، نقره به دلیل کاربردهای وسیع در صنایع الکترونیک، پزشکی و انرژیهای تجدیدپذیر، از پشتوانه مصرفی قویتری نسبت به طلا برخوردار است و راهاندازی این صندوقها، کانالی امن برای هدایت نقدینگی به سمت این فلز ارزشمند ایجاد کرده است. اما این تقاضا مستقیماً به معادن ایران گره خورده است؛ جایی که ایران با موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد بر کمربند متالوژنی خاورمیانه، ذخایر غنی نقرهای را در اختیار دارد و سالانه حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ تن تولید میکند – رتبه نوزدهم جهانی که پتانسیل جهش دارد.
ایران گنجینهای از معادن نقره را در خود جای داده که حالا با ورود صندوقهای کالایی، فرصتی استثنایی برای شکوفایی یافتهاند. معادن کلیدی مانند نخلک (اصفهان) با قدمتی بیش از ۲۰۰۰ سال و ذخایر غنی نقره همراه با سرب و روی، انگوران (زنجان) به عنوان بزرگترین ذخیره سرب و روی خاورمیانه با تولید جانبی نقره، زرشوران (آذربایجان غربی) بزرگترین معدن طلای ایران با ذخایر قابل توجه نقره، سونگون (آذربایجان شرقی) با نقره همراه مس، زرمهر (خراسان رضوی)، آقدره (آذربایجان غربی) و قروه (کردستان)، همگی آماده بهرهبرداری از این موج جدید هستند.
تا پیش از راهاندازی گواهی سپرده نقره، بازار این فلز عمدتاً سنتی و غیرشفاف بود. اما آمارهای بورس کالا نشان میدهد که با رسمیت یافتن این بازار، تعداد عرضهکنندگان نقره از ۲ شرکت به ۹ شرکت تولیدی افزایش یافته است. این یعنی صندوقهای نقره با جمعآوری نقدینگی خرد، تقاضای کلانی را برای «شمش نقره استاندارد» ایجاد میکنند. این تقاضای بلفعل، معادن را وادار میکند تا برای فروش محصول خود در بورس کالا و تأمین نیاز صندوقها، به سمت «استانداردسازی عیار»، «افزایش ظرفیت استخراج» و «بهرهگیری از فناوریهای نوین» حرکت کنند.
معتقدم این فرصتها فراتر از افزایش تولید هستند: معادن نقره ایران حالا میتوانند از بازار سرمایه برای تأمین مالی مستقیم استفاده کنند. با افزایش سقف صندوقهای سهگانه به ۱۰۰۰ میلیارد تومان، نقدینگی به سمت اکتشافات جدید، توسعه صنایع پاییندستی (مانند جواهرسازی و الکترونیک) و حتی صادرات هدایت میشود. این امر نه تنها اشتغالزایی ایجاد میکند، بلکه با ایجاد ارزش افزوده، به جلوگیری از دلاریزه شدن اقتصاد کمک کرده و اصل ۴۴ قانون اساسی را در عمل محقق میسازد – جایی که بخش خصوصی و بازارمحور میتواند جایگزین وابستگی به ارز خارجی شود.
با وجود تمام این خوشبینیها، یک دغدغه جدی و فنی نباید نادیده گرفته شود: «پایداری بازارگردانی». عمق بخشیدن به بازار گواهی سپرده نقره، تنها با ورود نقدینگی حاصل نمیشود. نگرانی اصلی اینجاست که در صورت بروز نوسانات شدید جهانی یا هیجانات داخلی، آیا نهادهای بازارگردان قدرت نقدشوندگی لازم را برای گواهیهای سپرده و واحدهای صندوق حفظ خواهند کرد؟ توسعه این بازار نیازمند حضور بازارگردانهای قدرتمند و چندلایه است تا از ایجاد حبابهای قیمتی کاذب یا قفل شدن صفهای فروش جلوگیری کنند. اگرچه تقاضای فعلی بازار تضمینکننده عمق اولیه است، اما تداوم اعتماد سرمایهگذاران در گرو عملکرد صحیح مکانیزم بازارگردانی در روزهای سخت بازار خواهد بود.
در نهایت، اقدام بورس کالا و سازمان بورس در راهاندازی این ابزارها و برنامهریزی برای ورود ابزارهای ارزی متصل به کالا و صندوقهای مس، گامی بلند در جهت «تأمین مالی تولید از بازار سرمایه» است. صندوقهای نقره نه تنها سرمایهگذاران را از تورم مصون میدارند، بلکه با شفافیت قیمت و تضمین فروش برای تولیدکننده، خونی تازه در رگهای معادن نقره ایران جاری خواهند کرد. امروز ثابت شد که اگر بستر استاندارد فراهم شود، سرمایه راه خود را به سمت تولید واقعی و معادن بکر کشور پیدا میکند. سبدگردان داریوش آماده ارائه مشاوره و خدمات سرمایهگذاری در این حوزه امیدوارکننده است تا این فرصتها را به ثروت ملی تبدیل کنیم.