فولاد مبارکه در مسیر پیشرانی توسعه به وسعت ایران

در سی و سومین سالگرد بهره‌برداری، فولاد مبارکه به عنوان نمادی از خودکفایی، پیشرفت صنعتی و اراده‌ی ایرانیان در دل بحران‌ها، دستاوردهای چشمگیری را جشن می‌گیرد. این مجتمع بزرگ صنعتی با تولید بیش از ۳ میلیون تن فولاد خام و اجرای پروژه‌های کلان مانند نورد گرم ۲ و نیروگاه‌های خورشیدی و سیکل ترکیبی، نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشور ایفا می‌کند و به یکی از بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین واحدهای فولادسازی در جهان تبدیل شده است.

سرزمینِ تاریخ و تمدن، گاهی اوقات اتفاقاتی رخ می‌دهد که تمام سرنوشت یک ملت را تغییر می‌دهد. این اتفاقات نه تنها در یک روز یا سال، بلکه در طول سال‌ها و حتی دهه‌ها به آرامی شکل می‌گیرند و آن‌گاه که به ثمر می‌نشینند، چیزی بیش از یک پروژه صنعتی ساده به‌وجود می‌آید. فولاد مبارکه دقیقاً از این نوع پروژه‌ها است؛ پروژه‌ای که نه تنها صنعتی به‌وجود آورد، بلکه نقشه راهی برای توسعه صنعتی ایران و گامی برای تبدیل این سرزمین به یکی از قطب‌های اصلی تولید فولاد در غرب آسیا بود.

آغاز از دل بحران‌ها

در اواسط دهه ۶۰، ایران درگیر یکی از دشوارترین و بی‌رحم‌ترین بحران‌های تاریخ خود بود. جنگ تحمیلی کشور را در چنبره بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اسیر کرده بود و تحریم‌های بین‌المللی فشارهای شدیدی را به اقتصاد کشور وارد می‌کرد. اما در دل همین بحران‌ها، ایران نه‌تنها تسلیم نشد بلکه با تکیه بر توانمندی‌های داخلی، تصمیم به احداث یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های صنعتی کشور گرفت. فولاد مبارکه در دوران جنگ تحمیلی آغاز شد، زمانی که هیچ‌چیز جز اراده فولادین ایرانیان نمی‌توانست از به ثمر نشستن این پروژه عظیم جلوگیری کند.

در دل این شرایط دشوار، قرار بود پروژه‌ای ساخته شود که نه تنها نیاز فولادی کشور را تأمین کند بلکه الگویی برای استقلال صنعتی ایران باشد. این پروژه از همان ابتدا هدف‌های بزرگی را دنبال می‌کرد: تولید فولاد با کیفیت بالا، انتقال دانش و فناوری پیشرفته به ایران، و به‌ویژه خودکفایی در این صنعت استراتژیک. در کنار این، فولاد مبارکه به‌عنوان پیشران توسعه اقتصادی کشور نیز به‌شمار می‌آمد، به‌ویژه در حوزه اشتغال‌زایی و ایجاد زیرساخت‌های صنعتی در سطح ملی.

عملیات ساخت؛ از جبهه‌ها تا قلب صنعت ایران

ساخت فولاد مبارکه، خود داستانی شگفت‌انگیز است. در شرایطی که کشور درگیر جنگ بود و تمامی نگاه‌ها به جبهه‌ها دوخته شده بود، پروژه فولاد مبارکه به‌عنوان یک پروژه استراتژیک ملی آغاز شد. برای نصب ۴۵۰ هزار تن تجهیزات، مهندسان ایرانی از ۲۰۰ شرکت پیمانکار داخلی بهره‌برداری کردند و این در حالی بود که جاده‌ها و پل‌های ایران حتی برای عبور تریلرهای سنگین نیز طراحی نشده بودند. در واقع، مسیر حمل این تجهیزات از بنادر ایران به محل ساخت فولاد مبارکه نیاز به تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه و راه‌حل‌های مهندسی خلاقانه داشت. مهندسان و کارگران فولاد مبارکه نه‌تنها در زمینۀ ساخت کارخانه فعالیت می‌کردند، بلکه در عرصه‌های مختلف جنگ نیز حضور داشتند و به‌عنوان پشتوانه‌ای صنعتی برای حمایت از جنگ عمل می‌کردند.

نکته جالب اینجاست که فولاد مبارکه نه تنها در زمینه تولید فولاد، بلکه در تسلط بر فنون مهندسی و فناوری‌های روز دنیا نیز یک پیشرو شد. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پروژه، انتقال دانش و تکنولوژی از کشورهای صنعتی به ایران بود. در اوایل دهه ۶۰، ۱۰۰۰ نفر از کارکنان فولاد مبارکه در ایتالیا و دیگر کشورهای پیشرفته آموزش دیدند و تکنیک‌های پیچیده و فناوری‌های روز را در زمینه فولادسازی آموختند. این آموزش‌ها باعث شد که ایران به‌زودی از وابستگی به کشورهای خارجی در این صنعت رهایی یابد و به یکی از تولیدکنندگان پیشرفته فولاد در غرب آسیا تبدیل شود.

طراحی پیشرفته، نصب و بهره‌برداری از دستگاه‌ها؛ یک کارخانه به وسعت آینده ایران

امروز فولاد مبارکه یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های فولادسازی در ایران و غرب آسیا است. با بیش از نیم میلیون تن تجهیزات نصب‌شده و ۲۴۵ زیرسیستم فعال در سطح تولید، خرید، فروش و انبارداری، این مجتمع یکی از پیچیده‌ترین و پیشرفته‌ترین واحدهای صنعتی در سطح جهانی به شمار می‌رود. در زیر سقف این مجتمع، ۸ کوره قوس الکتریکی و ۴ کوره پاتیلی نصب شده‌اند که این ویژگی آن را به یکی از نادرترین فولادسازی‌های جهان از لحاظ تراکم تجهیزات تبدیل کرده است.

فولاد مبارکه از نظر تولید فولاد خام، به‌ویژه تولید بیش از ۱۰۰ هزار نوع محصول فولادی، یکی از متنوع‌ترین تولیدکنندگان در سطح جهانی است. این تنوع در محصولات به‌واسطۀ تولید حدود ۵۳۰ گرید فولادی در این کارخانه است که به‌طور خاص به نیازهای مختلف مشتریان و صنایع مختلف پاسخ می‌دهد. برای مدیریت این حجم عظیم از تولید، بیش از ۲۴۵ زیرسیستم در حوزه‌های مختلف طراحی و پیاده‌سازی شده‌اند.

نیروی انسانی؛ عامل پیشرانی و موتور محرک فولاد مبارکه

بزرگ‌ترین دارایی فولاد مبارکه، نه تنها تجهیزات و فناوری‌های پیشرفته، بلکه نیروی انسانی متخصص و متعهدی است که در آن فعالیت می‌کنند. سالانه بیش از ۴۸ میلیون نفر-ساعت کار نیروی انسانی در این مجتمع انجام می‌شود که تمامی فرآیندهای تولید و کنترل کیفیت با تکیه بر دانش و تخصص این نیروها به‌طور یکپارچه مدیریت می‌شود.

از دل همین نیروهای کار، ایرانیان با مهارت‌های بالا و انگیزه‌های قوی، فولاد مبارکه را به یکی از برجسته‌ترین مراکز فولادسازی جهان تبدیل کرده‌اند.

این نیروی انسانی، علاوه بر تخصص فنی، در کنار ارزش‌های ملی و انقلابی خود، در دوران جنگ و بحران‌ها نیز به حمایت از جبهه‌ها پرداخت و توان فنی خود را برای پشتیبانی از کشور در آن شرایط دشوار به‌کار گرفت. امروزه، فولاد مبارکه با داشتن نیروهایی از ۲۷۲ شهر و ۳۱ استان ایران، به‌عنوان بزرگ‌ترین کارفرما در این حوزه شناخته می‌شود که به ایجاد اشتغال و توسعه مهارت‌های فنی در سطح کشور کمک شایانی کرده است.

از پیروزی‌ها و چالش‌ها تا آینده‌ای روشن

فولاد مبارکه امروز با تولید بیش از ۳ میلیون تن فولاد خام در سال، نه‌تنها نیازهای داخلی ایران را تأمین می‌کند بلکه به‌عنوان یکی از صادرکنندگان بزرگ فولاد در سطح منطقه شناخته می‌شود. این پروژه، که در ابتدا با هدف تأمین نیازهای داخلی آغاز شد، اکنون به یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های فولادسازی در جهان تبدیل شده است. در این مسیر، ایران نه‌تنها به خودکفایی در تولید فولاد رسید بلکه توانست یکی از بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین کارخانه‌های فولادسازی در جهان را راه‌اندازی کند.

فولاد مبارکه، امروز به‌عنوان نمادی از همبستگی ملی، پیشرفت صنعتی و استقلال اقتصادی ایران شناخته می‌شود. این پروژه عظیم، به‌واسطۀ اراده و تلاش نیروی انسانی متخصص، مدیریت هوشمند و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، توانسته است در دل تحریم‌ها و بحران‌ها، به قله‌های موفقیت دست یابد. در سالروز افتتاح این پروژه، یادآوری این موفقیت‌ها و دستاوردها نه‌تنها بر افتخار ملی می‌افزاید بلکه به‌عنوان نمادی از قدرت، اراده و پیشرفت ایران در عرصه‌های جهانی می‌درخشد.

فولاد مبارکه، نقطه عطفی در مسیر توسعه ایران

فولاد مبارکه امروز، در مسیر پیشرفت و توسعه صنعتی، به‌عنوان یکی از پیشگامان این عرصه در جهان شناخته می‌شود. این پروژه عظیم که در دل جنگ و تحریم‌ها به‌ثمر رسید، نه‌تنها توانست ایران را از واردات فولاد بی‌نیاز کند بلکه به‌عنوان یک الگوی موفق در زمینه خودکفایی صنعتی و انتقال فناوری، باعث افتخار هر ایرانی است. فولاد مبارکه امروز به‌عنوان یک نماد از اراده و همبستگی ملی، همچنان در مسیر پیشرانی توسعه به وسعت ایران در حرکت است و به‌عنوان یک میراث صنعتی، یادآور قدرت و خودباوری ایران در برابر سخت‌ترین چالش‌ها خواهد بود.

اجرای پروژه‌های کلان و استراتژیک در گروه فولاد مبارکه

گروه فولاد مبارکه از ابتدای سال ۱۴۰۴ در جهت‌گیری‌های کلان خود، از میان ده‌ها پروژه، ۱۰ پروژه اصلی را در اولویت قرار داده‌ و با توجه به گزارش‌های منتشرشده از سوی انجمن جهانی فولاد، بر تولید فولادهای با ارزش افزوده بالاتر، کاهش هزینه‌ها و افزایش سودآوری تمرکز دارد؛ از سوی دیگر این مجتمع بزرگ صنعتی، برنامه‌ریزی هوشمندانه برای تولید و فروش بهینه محصولات را در دستور کار خود قرار داده است.

در حال حاضر نزدیک به ۷ میلیارد دلار پروژه در گروه فولاد مبارکه انجام شده و یا در حال اجراست که این امر به‌صورت مستقیم از طریق شرکت‌های سرمایه‌پذیر در حال راهبری است. دغدغه مدیریت این مجموعه صنعتی، ایجاد مدل‌های مختلف تأمین مالی است و از آن‌جا که برخی دسترسی‌ها به حوزه سرمایه‌های بین‌المللی دشوار است، این ابتکار عمل می‌تواند به پیشبرد اهداف توسعه‌ای آن کمک کند.

پروژه نورد گرم ۲ گروه فولاد مبارکه، با ظرفیت تولید سالانه ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تن، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های این مجموعه است که با اجرای کامل آن تا سال ۱۴۰۶، زنجیره تولید فولاد مبارکه تکمیل خواهد شد. این پروژه از سال ۱۴۰۱ آغاز شده و ماده اولیه محصول آن تختال است.

با اجرای پروژه نورد گرم ۲ در محصولات میانی فولاد مبارکه ارزش افزوده بالاتری ایجاد می‌شود و برای ۱۰۰۰ نفر به‌طور مستقیم اشتغال‌‌زایی خواهد داشت؛ دوره بازگشت سرمایه پروژه نورد گرم ۲، تنها ۲ سال و ۱۰ ماه است و این در حالی است که تولید ورق‌های فولادی عریض جهت تولید لوله‌های انتقال نفت و گاز و تولید ورق‌های استحکام بالا ویژه شاسی خودروهای سبک و سنگین ازجمله ویژگی‌های پروژه نورد گرم ۲ است؛ از سوی دیگر سال ۱۴۰۴ نقطه عطف تولید محصولات جدید در گروه فولاد مبارکه است که راه‌اندازی خط نورد گرم شماره ۲ نیز در این زمینه بسیار تأثیرگذار است.

نیروگاه‌های فولاد مبارکه مطابق با استانداردهای جهانی زیست‌محیطی

پروژه احداث نیروگاه ۹۱۴ مگاواتی سیکل ترکیبی سردار شهید حاج احمد کاظمی فولاد مبارکه از اسفندماه سال ۱۴۰۰ آغاز شد و با سرمایه‌گذاری ۴۲۵ میلیون یورویی شامل دو واحد گازی و یک واحد بخار است که فاز اول واحد گازی آن در خردادماه ۱۴۰۳، فاز دوم واحد گازی آن در تیرماه ۱۴۰۳ به بهره‌‎برداری رسیده و واحد بخار آن تا پایان سال ۱۴۰۴ به اتمام خواهد رسید.

ازجمله ویژگی‌های این نیروگاه می‌توان به رفع ۵ درصد از ناترازی کل کشور، همکاری ۷۲ شرکت داخلی در ساخت قطعات و تجهیزات بومی، کاهش چشم‌گیر مصرف آب(مصرف آب معادل یک‌صدم نیروگاه‌های قدیمی) و جلوگیری از انتشار سالانه ۸۰۰ هزار تن گاز گلخانه‌ای(Co2) اشاره کرد.

رصد آلاینده‌های زیست‌محیطی، اشتغال‌زایی مستقیم برای ۷۰۰ نفر، کاهش ۴۳ درصدی مصرف سوخت به‌ازای تولید هر یک مگاوات انرژی، فعالیت ۴ میلیون نفر-ساعت کار ایمن در اجرای پروژه و بیش از ۱۲۴ هزار متر مکعب خاکبرداری از دیگر ویژگی‌های این پروژه است؛ این پروژه حدود ۲۵ هزار مترمکعب بتن‌ریزی، ساخت بازرسی و نصب ۳ هزار و ۸۰۰ تن اسکلت فلزی و نصب حدود ۳ هزار تن تجهیزات در واحد گازی اول و دوم داشته است.

نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی آفتاب شرق فولاد مبارکه به‌عنوان بزرگترین نیروگاه یک‌پارچه خورشیدی کشور در زمینی به‌مساحت ۱۲۰۰ هکتار برای ۳ هزار نفر اشتغال‌زایی ایجاد کرده است.

این نیروگاه دارای یک میلیون پنل(معادل ۲ هزار عدد زمین فوتبال) است که برای آن ۳۰۵ میلیون یورو سرمایه‌گذاری شده است؛ در فاز اول نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه، ۱۲۰ مگاوات برق خورشیدی وارد مدار شده است.