صنایع فولاد ایران: چه میزان خسارت دیدهایم؟
معدن۲۴:تا امروز، بهدلیل شرایط ویژه، هیچ عدد رسمی درباره میزان خسارت واردشده به کارخانههای فولاد ایران و نیز سایر واحدهایی که هدف حمله قرار گرفتهاند، منتشر نشده است.
آنچه تاکنون با درجهای نسبی از اعتبار میدانیم، این است که دو مجموعه اصلی در حوزه محصولات تخت و محصولات میانی، یعنی فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، آسیب دیدهاند.
در مورد فولاد خوزستان، بر اساس اظهارات مقامهای شرکت، تقریباً تمامی ماژولها و فولادسازی دچار آسیب شدهاند و بازگشت این مجموعه به مدار تولید ممکن است بین ۶ ماه تا یک سال زمان ببرد؛ از اینرو، میتوان بهطور میانگین ۹ ماه را برای دوره بازسازی در نظر گرفت.
درباره فولاد مبارکه نیز گزارشها از آسیب به زیرساختهای برق، بخشی از واحدهای احیای مستقیم و نیز واحدهای فولادسازی حکایت دارد.
همزمان، برآوردهای بازار نشان میدهد ظرفیت آسیبدیده یا مختلشده این دو مجموعه در مجموع به حدود ۱۰ میلیون تن در سال میرسد؛ رقمی که معادل حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد ظرفیت تولید فولاد ایران است.
اگر بخواهیم تحلیلی محتاطانه ارائه دهیم، باید میان دو نوع خسارت تمایز قائل شویم:
نخست، خسارت فیزیکی مستقیم به خود کارخانهها. با توجه به شدت آسیبهای گزارششده، بهویژه در فولاد خوزستان، و با در نظر گرفتن اینکه این واحدها مجتمعهای بزرگی شامل احیا، فولادسازی، برق، ریختهگری و لجستیک هستند، میتوان گفت خسارت مستقیم احتمالاً در مقیاس صدها میلیون دلار است و احتمالا به بیش از یک میلیارد دلار نیز نزدیک شود.
البته این بخش هنوز صرفاً یک برآورد تحلیلی است و نه یک رقم رسمی. مبنای این تخمین، شدت آسیبها، زمان بازسازی ۶ تا ۱۲ ماهه، و گستردگی ظرفیتهای درگیر است.
دوم، خسارت اقتصادی کل صنعت فولاد ناشی از توقف تولید، افت صادرات و اختلال در بازار. که این رقم میتواند بهمراتب بزرگتر از خسارت فیزیکی مستقیم باشد. ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۲ میلیون تن فولاد خام تولید کرده و در سالهای اخیر حدود ۶ تا ۷ میلیارد دلار صادرات فولاد داشته است. تنها فولاد مبارکه نیز، بنا بر اعلام خود شرکت، در فاصله مارس ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۸۶۰ میلیون دلار درآمد ارزی داشته و انتظار میرفت این رقم تا پایان سال به یک میلیارد دلار برسد. بنابراین، اگر اختلال در این دو مجتمع واقعاً ۶ تا ۱۲ ماه ادامه یابد، زیان اقتصادی ناشی از کاهش تولید و افت صادرات میتواند از مرز چند میلیارد دلار عبور کند.
این بخش نیز همچنان یک تحلیل اولیه است و نه اعداد رسمی اعلامشده از سوی شرکتها؛ اعدادی که بیتردید استخراج و اعلام آنها به زمان و بررسی بسیار بیشتری نیاز خواهد داشت.
نکته مهم دیگر آن است که ادعای نابودی ۷۰ درصد ظرفیت فولاد ایران نیز مطرح شده، اما با وجود خسارتهای قابل توجه، چنین رقمی در حال حاضر دقیق به نظر نمیرسد.
در پایان، باید توجه داشت که تحریمها نقش بسیار مهمی در فرآیند بازسازی تأسیسات فولادسازی خواهند داشت. به بیان دیگر، محدودیتهای ناشی از تحریم و دشواری تأمین تجهیزات، قطعات و فناوری از سوی تأمینکنندگان خارجی، میتواند هزینه و زمان بازسازی را بهمراتب افزایش دهد؛ موضوعی که بیتردید باید مورد توجه جدی مسئولان و تصمیمگیران کشور قرار گیرد.
استیلپرایس