بحران مواد ناریه؛ معادن دیگر توان شنیدن وعدههای تکراری را ندارند
معدن۲۴: در شرایطی که کمبود مواد ناریه به یکی از جدیترین چالشهای بخش معدن ایران تبدیل شده است، پیگیریهای اعضای هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران هنوز نتوانسته گره تأمین این کالای استراتژیک را بهطور کامل باز کند؛ بحرانی که اکنون فعالیت بسیاری از معادن، بهویژه واحدهای کوچک و متوسط، را با خطر کاهش تولید یا توقف مواجه کرده است.
به گزارش معدن۲۴، طی ماههای اخیر، محمدرضا بهرامن و قدیر قیافه نواب رئیس اتاق ایران بارها نسبت به وضعیت تأمین مواد ناریه هشدار دادهاند. مکاتبات، برگزاری جلسات و رایزنی با دستگاههای مسئول از جمله اقداماتی بوده که برای حل این مشکل انجام شده است؛ اقداماتی که اگرچه موجب برجستهتر شدن این موضوع در فضای تصمیمگیری شده، اما هنوز به یک راهکار پایدار و عملیاتی منجر نشده است.
واقعیت این است که پیگیری و مطالبهگری، هرچند ضروری، زمانی ارزشمند است که به نتیجه ملموس برای معدنکار منجر شود. در شرایط فعلی، بسیاری از معادن همچنان با محدودیت جدی در دسترسی به مواد ناریه مواجهاند و برخی واحدها نیز ناچار شدهاند عملیات استخراج خود را کاهش دهند یا متوقف کنند.
مواد ناریه یک نهاده جانبی و قابل جایگزینی در فرآیند معدنکاری نیست؛ بلکه در بسیاری از معادن، یکی از پیشنیازهای مستقیم عملیات استخراج محسوب میشود. بنابراین اختلال در تأمین آن میتواند از نقطه استخراج آغاز شود و آثار خود را در ادامه زنجیره تولید مواد معدنی، اشتغال، درآمد معادن و فعالیت صنایع وابسته نشان دهد.
تناقض میان هدفگذاری تولید و واقعیت معدن
نکته قابل تأمل، همزمانی این بحران با تأکید سیاستگذاران بر افزایش تولید، توسعه سرمایهگذاری و فعالسازی ظرفیتهای معدنی کشور است. چگونه میتوان انتظار افزایش تولید معدنی داشت، در حالی که بخشی از معادن برای تأمین یکی از ابتداییترین نیازهای عملیاتی خود با مشکل مواجهاند؟
این وضعیت یک پرسش اساسی را پیش روی سیاستگذار قرار میدهد: چرا با وجود اطلاع دستگاههای مسئول و تشکلهای بخش خصوصی از ابعاد بحران، هنوز سازوکاری پایدار برای تأمین مواد ناریه ایجاد نشده است؟
پاسخ به این پرسش صرفاً برای حل یک مشکل صنفی اهمیت ندارد. استمرار این وضعیت میتواند مستقیماً بر میزان استخراج، تأمین خوراک صنایع معدنی و حتی توجیه اقتصادی فعالیت برخی معادن اثر بگذارد.
اتاق ایران؛ از مطالبهگری تا نتیجهگیری
نقش اتاق ایران و اعضای هیئت نمایندگان در طرح و پیگیری این مطالبه قابل انکار نیست. هشدار نسبت به بحران، مکاتبه با دستگاههای مسئول و برگزاری جلسات، گامهایی ضروری برای قرار دادن این موضوع در دستور کار سیاستگذاران بوده است.
اما اکنون مطالبه بخش معدن از پارلمان بخش خصوصی، عبور از مرحله هشدار و مطالبهگری و حرکت به سمت نتیجه عملی است.
فعالان معدنی امروز بیش از هر چیز به یک سازوکار مشخص، قابل پیشبینی و پایدار برای تأمین مواد ناریه نیاز دارند؛ سازوکاری که بتواند نیاز معادن را متناسب با ظرفیت تولید آنها تأمین کند و مانع از توقف فعالیت واحدهای معدنی شود.
در واقع، مسئله دیگر این نیست که آیا کمبود مواد ناریه وجود دارد یا خیر؛ مسئله اصلی این است که چه زمانی قرار است این بحران بهصورت عملی حل شود؟
قربانی نخست؛ معادن کوچک و متوسط
در صورت تداوم شرایط فعلی، معادن کوچک و متوسط بیش از سایر بخشها در معرض آسیب قرار خواهند گرفت. این معادن بهدلیل محدودیت منابع مالی و توان کمتر برای مدیریت شوکهای عملیاتی، در برابر اختلال در تأمین نهادههای ضروری آسیبپذیرتر هستند.
توقف یا کاهش فعالیت این واحدها نیز تنها به صاحبان معدن محدود نمیشود و میتواند اشتغال مناطق معدنی، تأمین خوراک صنایع پاییندست و جریان اقتصادی مناطق کمتر برخوردار را تحت تأثیر قرار دهد.
از این رو، حل بحران مواد ناریه باید از یک مطالبه صنفی فراتر رفته و به یک اولویت اجرایی در سیاستگذاری معدن تبدیل شود.
اکنون انتظار فعالان این است که اتاق ایران و دستگاههای اجرایی مرتبط، با هماهنگی بیشتر و تعیین یک سازوکار مشخص، تأمین مواد ناریه را از چرخه مکاتبات و جلسات خارج کنند و به مرحله اجرا برسانند؛ چرا که برای معدنکاری که عملیات استخراجش متوقف شده، دیگر وعده کافی نیست؛ ماده ناریه لازم است.
با ما در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس همراه باشید.
تهران، ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵
02188994685/ ۰۹۳۶۱۵۸۴۷۸۸