سنگ ایران زیر آوار چالشها
معدن ۲۴:سنگ تزیینی ایران با ذخایر متنوع و ظرفیت تولید سالانه ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن، در مقاطعی در میان چهار تولیدکننده بزرگ جهان قرار داشته است؛ اما بخش عمده این تولید در داخل مصرف میشود و سهم ایران از بازارهای جهانی همچنان فاصله زیادی با ظرفیت واقعی این صنعت دارد.
آمار صادرات، عمق این فاصله را نشان میدهد. ارزش صادرات مستقیم سنگ تزیینی از حدود ۱۶.۹ میلیون دلار در سال ۱۳۹۷، عملا به صفر در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رسید و در سال ۱۴۰۳ تنها نشانههایی محدود از بازگشت صادرات دیده شد. این در حالی است که در سالهای گذشته، ارزآوری سالانه صنعت به حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار نیز رسیده بود.
در داخل رکود ساختوساز تقاضای سنتی سنگ را کاهش داده و همزمان افزایش هزینههای سربار و سوخت ژنراتورها، فشار بیشتری بر معادن وارد کرده است. برای بسیاری از معادن سنگ، ژنراتور بخش جداییناپذیر تولید است و افزایش هزینه آن میتواند مستقیماً فعالیت معدن را تحت تأثیر قرار دهد.
اما در سوی دیگر، صادرات نیز با مانع جدی رفع تعهد ارزی روبهروست. طبق گفته فعالان این حوزه با احتساب مابهالتفاوت و هزینههای این فرآیند، صادرات در برخی موارد نهتنها صرفه اقتصادی ندارد، بلکه زیانده میشود؛ شرایطی که انگیزه صادرکنندگان برای حفظ بازارهای خارجی را کاهش داده است.
این فشار برای معادن کوچکمقیاس سنگ ساختمانی سنگینتر است؛ چراکه بیش از ۹۹ درصد این معادن خصوصی و کوچکمقیاساند و توان مالی محدودی برای تحمل رکود و افزایش هزینهها دارند. توقف یا کاهش فعالیت برخی معادن در یک سال گذشته، زنگ خطری برای اشتغال نیز هست؛ صنعتی که بیش از ۴۰۰ هزار نفر بهصورت مستقیم در آن و زنجیره وابسته فعالیت دارند و به ازای هر شغل مستقیم، حدود ۱۷ شغل غیرمستقیم ایجاد میشود.
اکنون حفظ بازارهای صادراتی به یک ضرورت تبدیل شده است چرا که در صنعت سنگ، از دست رفتن مشتری خارجی میتواند بازگشت به بازار را دشوار کند. رفع این چالش نیز نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف، از سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی تا وزارت اقتصاد است؛ تا ظرفیت سنگ ایران، به جای ماندن در معدن، دوباره راهی بازارهای جهانی شود.
با ما در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس همراه باشید.
تهران، ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵
02188994685/ ۰۹۳۶۱۵۸۴۷۸۸