پاکستان در پی انسداد تنگه هرمز، مسیرهای زمینی تجارت با ایران را فعال کرد
معدن ۲۴:در حالی که تنشهای آمریکا و ایران جریان کشتیرانی را مختل کرده، اسلامآباد با راهاندازی یک کریدور زمینی، انتقال محمولههای معطلمانده به ایران را آغاز کرده است.
اسلامآباد، پاکستان
پاکستان شش مسیر ترانزیتی زمینی برای انتقال کالا به ایران گشوده و بهطور رسمی یک کریدور جادهای از خاک خود ایجاد کرده است.
این اقدام در شرایطی انجام میشود که بهدلیل محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده و محدودیت عبور کشتیها از تنگه هرمز، هزاران کانتینر در بندر کراچی متوقف ماندهاند.
وزارت بازرگانی پاکستان در تاریخ ۲۵ آوریل «دستور عبور کالا از قلمرو پاکستان ۲۰۲۶» را صادر و بلافاصله اجرایی کرد. بر اساس این دستور، کالاهایی که از کشورهای ثالث وارد میشوند میتوانند از طریق خاک پاکستان و بهصورت زمینی به ایران منتقل شوند.
این تصمیم همزمان با سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به اسلامآباد برای دیدار با شهباز شریف نخستوزیر و عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان اعلام شد؛ دیدارهایی در ادامه تلاشهای دیپلماتیک پاکستان برای میانجیگری و پایان دادن به جنگ دوماهه میان واشینگتن و تهران.
وزیر بازرگانی پاکستان، جام کمال خان، این طرح را «گامی مهم در جهت تقویت تجارت منطقهای و افزایش نقش پاکستان بهعنوان یک کریدور کلیدی» توصیف کرد.
ایران تاکنون واکنش رسمی به این اقدام نشان نداده و پرسش الجزیره از سفارت ایران در اسلامآباد نیز بیپاسخ مانده است.
این دستور شامل کالاهای با مبدأ هند نمیشود.
بر اساس مصوبه جداگانهای در مه ۲۰۲۵—پس از درگیری هوایی هند و پاکستان—ترانزیت هرگونه کالای هندی از خاک پاکستان همچنان ممنوع است.
مسیرها و مقررات
شش مسیر تعریفشده، بنادر اصلی پاکستان شامل کراچی، بندر قاسم و گوادر را به دو گذرگاه مرزی ایران یعنی گبد و تفتان متصل میکنند.
این مسیرها از استان بلوچستان و شهرهایی مانند تربت، پنجگور، خضدار، کویته و دالبندین عبور میکنند.
کوتاهترین مسیر، کریدور «گوادر–گبد»، زمان رسیدن به مرز ایران را به حدود ۲ تا ۳ ساعت کاهش میدهد؛ در حالی که این مسیر از کراچی معمولاً ۱۶ تا ۱۸ ساعت زمان میبرد. به گفته مقامات، استفاده از این مسیر میتواند هزینههای حملونقل را حدود ۴۵ تا ۵۵ درصد کاهش دهد.
در شرایط فعلی، با مسدود شدن مسیر دریایی سنتی از طریق تنگه هرمز توسط نیروی دریایی آمریکا، تمامی مسیرهای زمینی به ایران به گزینههایی قابل اتکا تبدیل شدهاند.
کریدوری شکلگرفته در دل بحران
جنگ فعلی آمریکا و ایران در ۲۸ فوریه و با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. در هفتههای بعد، ایران تردد تجاری در تنگه هرمز—گذرگاهی که در شرایط عادی حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند—را محدود کرد و یکی از حیاتیترین شریانهای تجارت جهانی دچار اختلال شد.
پاکستان در ۸ آوریل موفق به میانجیگری برای آتشبس شد و در ۱۱ آوریل میزبان نخستین دور مذاکرات مستقیم آمریکا و ایران در اسلامآباد بود. این مذاکرات پس از نزدیک به یک روز بدون نتیجه پایان یافت. دو روز بعد، آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرد و دسترسی دریایی تهران را بهشدت محدود ساخت.
دور دوم مذاکرات نیز به بنبست رسیده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سفر برنامهریزیشده نمایندگان ویژه خود به اسلامآباد را لغو کرد.
ایران اعلام کرده تا زمانی که محاصره ادامه دارد، وارد مذاکره مستقیم با آمریکا نخواهد شد، هرچند عراقچی تأکید کرده تهران به همکاری با تلاشهای میانجیگرانه پاکستان ادامه میدهد.در این میان، بیش از ۳۰۰۰ کانتینر مقصد ایران در بندر کراچی بلاتکلیف ماندهاند، زیرا کشتیها قادر به بارگیری نیستند.
همچنین هزینه بیمه جنگ برای کشتیها از حدود ۰.۱۲ درصد ارزش کشتی پیش از جنگ، به حدود ۵ درصد افزایش یافته که ارسال کالا به منطقه را برای بسیاری از شرکتها غیراقتصادی کرده است.
تغییر موازنههای منطقهای
این کریدور همچنین نشانهای از فاصله گرفتن پاکستان از افغانستان است؛ کشوری که روابطش با اسلامآباد بهشدت تیره شده است. درگیریهای مرزی در اکتبر ۲۰۲۵ و سپس در ماههای فوریه و مارس امسال ادامه داشته و گذرگاههای مهمی مانند تورخم و چمن دیگر بهعنوان مسیرهای تجاری قابل اتکا عمل نمیکنند.کارشناسان معتقدند این تحول میتواند نقش افغانستان در ترانزیت منطقهای را تضعیف کند و در عوض، جایگاه پاکستان را بهعنوان دروازه اصلی تجارت زمینی به آسیای غربی تقویت نماید.