در گفتوگو با سید محمود فاطمی عقدا، رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور عنوان شد:
آشتیِ استراتژیک دولت و بخش خصوصی در نقشه راه معدنی ایران
معدن۲۴-در حالی که فقدان فناوریهای نوین و عقبماندگی در اکتشافات عمقی، مانع از شناخت ظرفیت واقعی زمینشناسی کشور شده است، رئیس سازمان زمینشناسی از پیادهسازی مدل مشارکتی با بخش خصوصی خبر داد؛ مدلی که اگرچه با تردیدهای تاریخی بخش خصوصی روبهروست، اما به گفته فاطمی عقدا، تنها راهِ خروج از بنبستِ اکتشاف و تضمین توسعه اقتصادی کشور است.
در ادامه، گفتوگوی اختصاصی معدن ۲۴ را با رئیس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در این زمینه می خوانید.
معدن۲۴- بحث مدل مشارکتی با بخش خصوصی، به هر حال، نخستین تجربه جدی در این ۴۷ سال گذشته است. برنامه سازمان در این زمینه چیست؟
سید محمود فاطمی عقدا:
ایران کشوری پهناور با ویژگیهای ویژه زمینشناسی است. از نظر زمینشناسی، در شمار کشورهایی هستیم که تحولات بسیار مهمی در زیرساختهای زمینشناختی آن رخ داده و همین موضوع، ایران را به پهنهای مستعد و با ظرفیت بالا برای معدنکاری و توسعه صنعتی تبدیل کرده است. با این حال، آنچه امروز از معادن کشور بهرهبرداری میکنیم، در مقایسه با ظرفیت واقعی و انتظاری که از نظر زمینشناسی وجود دارد، فاصله زیادی دارد.
در واقع، بخش عمده معادن فعلی ما، معادن سطحیاند و ذخایری که تاکنون شناسایی شدهاند، تنها بخشی از توان بالقوه سرزمین ما را نشان میدهند.
معدن۲۴- با این حساب، آیا میتوان گفت هنوز شناخت کاملی از ظرفیت معدنی کشور نداریم؟
سید محمود فاطمی عقدا:
دقیقاً همینطور است. اقداماتی که تاکنون انجام شده، از جمله تهیه نقشههای زمینشناسی و برخی اکتشافات، هنوز بهصورت محدود بوده و نتوانستهایم سراسر کشور را بهطور کامل پوشش دهیم. از سوی دیگر، عمق اکتشافات نیز آنطور که باید افزایش نیافته است.
به همین دلیل، در بسیاری از موارد تصور میشود که در برخی مناطق ذخایر معدنی وجود ندارد، در حالی که واقعیت این است که تصویری که ما از زمینشناسی کشور داریم، هنوز کامل نیست. اگر شناخت دقیقتری داشته باشیم، قطعاً میتوانیم به ذخایر معدنی بسیار خوب و قابل توجهی برسیم.
معدن۲۴- یکی از چالشها، استفاده محدود از فناوریهای روز است. در این زمینه چه وضعیتی داریم؟
سید محمود فاطمی عقدا:
بله، عدم بهرهگیری کافی از فناوری روز یکی از مشکلات اصلی است. در حوزه دادهبرداری از فضا و استفاده از تصاویر ماهوارهای، محدودیتهایی وجود دارد. آنچه در دسترس عموم قرار میگیرد، معمولاً در سطح تجاری و عمومی است و برای بررسیهای دقیقتر و تخصصی، دادههای کاملتر و با کیفیتتر نیاز است که دسترسی به آنها آسان نیست.
سازمان در این زمینه واقعاً عقبتر از نیازهای موجود است و هنوز سازوکار منسجمی برای بهرهگیری کامل از این ظرفیتها تعریف نکرده است.
معدن۲۴- با توجه به این شرایط، آیا ورود بخش خصوصی میتواند راهگشا باشد؟
سید محمود فاطمی عقدا:
قطعاً همینطور است. امروز به این جمعبندی رسیدهایم که توسعه اقتصادی کشور بدون توجه به بخش معدن ممکن نیست. این واقعیت هم در سطح حاکمیت پذیرفته شده و هم در بخش خصوصی.
سازمان زمینشناسی، به عنوان متولی این حوزه، اگر نتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند، کشور ناچار است از ظرفیتهای دیگر استفاده کند. به همین دلیل، استفاده از توان و ظرفیت بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته و ما این موضوع را در قالب مدل مشارکتی دنبال میکنیم.
معدن۲۴- واکنش بخش خصوصی به این مدل چگونه بوده است؟
سید محمود فاطمی عقدا:
بخش خصوصی از این ایده استقبال کرده، اما طبیعی است که هنوز برخی ابهامها و نگرانیها وجود داشته باشد. در کشور ما، تجربه مشارکت دولت و بخش خصوصی در برخی حوزهها همیشه موفق نبوده و به همین دلیل، بخش خصوصی با تردید به این موضوع نگاه میکند.
با این حال، اگر سازمان زمینشناسی طبق مدل تعریفشده، جایگاه خود را در حد ناظر، هدایتگر و راهبر حفظ کند و این فرصت را به بخش خصوصی بدهد که با اتکا به توان خود وارد عمل شود، هم بخش خصوصی منتفع خواهد شد و هم اقتصاد کشور.
معدن۲۴- به نظر شما شروع این مسیر دشوار است؟
سید محمود فاطمی عقدا:
بله، شروع کار قطعاً سخت است، اما اگر بخواهیم این مسیر به نتیجه برسد، باید نوعی اعتماد و آشتی عملی میان دولت و بخش خصوصی شکل بگیرد. این یک ضرورت است، نه یک انتخاب.
معدن۲۴- نقش دانشگاهها و مراکز علمی را در این مدل چگونه میبینید؟
سید محمود فاطمی عقدا:
استفاده از ظرفیت علمی دانشگاهها نیز بسیار مهم است. ما باید از دانشگاهها و گروههای زمینشناسی برای سرعت بخشیدن به انجام وظایف سازمان بهره بگیریم.
در گذشته شاید شرایط لازم برای چنین مشارکتی فراهم نبود، اما امروز این یک ضرورت اجتنابناپذیر است. تعداد فارغالتحصیلان رشتههای زمینشناسی و معدن قابل توجه است و تشکلها و ظرفیتهای علمی و فنی مناسبی شکل گرفتهاند. این ظرفیتها باید در خدمت توسعه کشور و ارتقای توان سازمان قرار گیرند.
معدن۲۴- سخن پایانی شما؟
سید محمود فاطمی عقدا:
سازمان زمینشناسی بهتنهایی نمیتواند همه نقشهها، مطالعات و اکتشافات را انجام دهد. نیروی انسانی و تجهیزات سازمان به تنهایی پاسخگوی این حجم از نیاز نیست. بنابراین، حرکت به سمت مشارکت با بخش خصوصی و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها، یک کار ضروری، درست و انشاءالله مبارک است.
اگر نگرانیها و ابهامهای بخش خصوصی برطرف شود، این مدل میتواند به یک الگوی موفق برای توسعه اکتشافات معدنی کشور تبدیل شود.
پایان خبر/////////