بازگشت کسری ساختاری ۲۰۰۹ در بازار مس
معدن۲۴: با شتاب گرفتن روندهای جهانی مانند برقیسازی اقتصاد، توسعه زیرساختهای انرژیهای تجدیدپذیر، گسترش خودروهای برقی، مراکز داده و نیازهای دفاعی، بازار جهانی مس بار دیگر با کسری ساختاری عرضه مواجه شده است؛ وضعیتی که آخرین بار در سال ۲۰۰۹ تجربه شد، اما به گفته تحلیلگران، شرایط امروز از نظر راهبردی و بلندمدت بسیار متفاوت است.
به گزارش تحلیل «سم هوساک» مدیرعامل شرکت Prospect Resources، اگرچه رشد تقاضا برای مس طی سالهای آینده به خوبی شناخته شده است، اما چالش اصلی بازار در سمت عرضه قرار دارد. به گفته او، جهان با کمبود منابع مس مواجه نیست، بلکه مشکل اصلی کمبود پروژههایی است که بتوانند سریع تأمین مالی، مجوزگیری و توسعه یافته و به تولید برسند.
دادههای جدید نشان میدهد طی یک دهه گذشته تنها ۱۴ کشف بزرگ مس در جهان ثبت شده که معادل ۳.۵ درصد از کل ذخایر کشفشده از سال ۱۹۹۰ تاکنون است. این در حالی است که با وجود افزایش قیمت مس و رشد بودجههای اکتشافی، کشفیات بزرگ نهتنها کمتر شده بلکه از نظر مقیاس نیز کوچکتر شدهاند.
در نتیجه، بخش عمده افزایش منابع معدنی شرکتها اکنون از طریق گسترش ذخایر شناختهشده موجود انجام میشود، نه از طریق کشف ذخایر جدید.
همزمان، میزان اکتشافات پایه (Grassroots Exploration) نیز به پایینترین سطح تاریخی رسیده است، زیرا شرکتها تمرکز خود را بر اکتشاف در اطراف معادن فعال گذاشتهاند. هرچند این رویکرد میتواند در کوتاهمدت منابع را افزایش دهد، اما تأثیر چندانی بر ایجاد پروژههای جدید برای آینده ندارد.
عامل مهم دیگر زمان طولانی توسعه معادن است. برآوردها نشان میدهد فاصله میان کشف یک ذخیره تا آغاز تولید به طور متوسط حدود ۱۶ سال است؛ بنابراین حتی موفقیتهای اکتشافی امروز نیز احتمالاً تا دهه آینده به عرضه جدید تبدیل نخواهد شد.
با تشدید این محدودیتهای عرضه، برخی مؤسسات مالی نیز چشمانداز صعودی برای قیمت مس ترسیم کردهاند. بانک UBS اخیراً پیشبینی قیمت خود را افزایش داده و انتظار دارد بهای مس تا اوایل سال ۲۰۲۷ به حدود ۱۵ هزار دلار در هر تن برسد. این بانک همچنین کسری عرضه بازار را در سال ۲۰۲۶ بیش از ۵۰۰ هزار تن برآورد میکند.
با وجود ذخایر بزرگ مس در جهان، اندازه ذخیره به تنهایی تضمینکننده تولید آینده نیست. پروژههای بزرگ اغلب با چالشهایی مانند نیاز به زیرساخت، پیچیدگیهای متالورژیکی، دشواری تأمین مالی، تأخیرهای مجوزی و زمان طولانی توسعه روبهرو هستند.
به همین دلیل سرمایهگذاران بهتدریج تمرکز خود را از اندازه ذخایر به سمت کیفیت پروژه، امکان توسعه سریع، هزینه سرمایه، دسترسی به زیرساخت و ریسکهای سیاسی تغییر دادهاند.
در چنین شرایطی، پروژههایی که مسیر توسعه مشخصتری دارند اهمیت بیشتری پیدا میکنند. یکی از این پروژهها مومبزی (Mumbezhi) در کمربند مسی زامبیا است که توسط شرکت Prospect Resources در حال توسعه است. این پروژه در یکی از غنیترین مناطق معدنی جهان و در مجاورت شرکتهای بزرگی مانند First Quantum Minerals و Barrick Mining قرار دارد.
این شرکت در یک سال گذشته دو بار برآورد منابع معدنی پروژه را بهروزرسانی کرده که نشاندهنده رشد مقیاس پروژه و موفقیت فعالیتهای اکتشافی است.
با توجه به اینکه گذار انرژی، برقیسازی و توسعه زیرساختهای دیجیتال در دهههای آینده تقاضای مس را بالا نگه خواهد داشت، پروژههایی که بتوانند سریعتر به تولید برسند نقش تعیینکنندهای در بازار خواهند داشت.
بازگشت کسری ساختاری در بازار مس نشان میدهد که پاسخ به تقاضای آینده تنها با پیشبینی مصرف ممکن نیست؛ بلکه توان صنعت در تبدیل ذخایر باکیفیت به معادن فعال عامل اصلی تعیینکننده عرضه خواهد بود. در چنین شرایطی، اطمینان از امکان توسعه پروژهها ممکن است حتی از اندازه ذخایر نیز مهمتر باشد.