ویتنام؛ بازیگر نوظهور در بازار جهانی عناصر نادر خاکی
معدن۲۴: عناصر نادر خاکی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مواد معدنی راهبردی جهان تبدیل شدهاند؛ موادی که نقش کلیدی در تولید خودروهای برقی، تجهیزات الکترونیکی پیشرفته، توربینهای بادی، صنایع دفاعی و فناوریهای نوین دارند. با افزایش تقاضای جهانی برای این عناصر، رقابت کشورها برای دسترسی به منابع و توسعه زنجیره تأمین آنها شدت گرفته است. در این میان، ویتنام به عنوان یکی از دارندگان بزرگ ذخایر عناصر نادر خاکی، به تدریج در حال تبدیل شدن به بازیگری مهم در این بازار است.
بر اساس برآوردهای بینالمللی، ویتنام با حدود ۲۲ میلیون تن ذخایر عناصر نادر خاکی پس از چین در میان بزرگترین دارندگان این منابع در جهان قرار دارد. بخش عمده این ذخایر در مناطق شمالی کشور و بهویژه در استانهای لای چائو، لائوکای و ینبای واقع شدهاند؛ مناطقی که برخی از معادن آنها در حال بهرهبرداری بوده و برخی دیگر در مراحل اکتشاف یا توسعه قرار دارند.
با وجود این ظرفیت معدنی قابل توجه، صنعت عناصر نادر خاکی ویتنام هنوز در مرحله توسعه قرار دارد. مهمترین چالش این کشور، محدودیت در فناوریهای پیشرفته فرآوری و تبدیل مواد خام به محصولات با ارزش افزوده بالا است. فرآوری عناصر نادر خاکی فرآیندی پیچیده و سرمایهبر محسوب میشود که نیازمند فناوریهای تخصصی و زیرساختهای صنعتی پیشرفته است؛ موضوعی که موجب شده بخش قابل توجهی از ظرفیت معدنی این کشور هنوز به طور کامل بهرهبرداری نشود.
در سالهای اخیر، اهمیت ژئوپلیتیکی عناصر نادر خاکی باعث شده کشورهای مختلف برای حضور در پروژههای معدنی ویتنام ابراز علاقه کنند. ایالات متحده، ژاپن، استرالیا و کره جنوبی از جمله کشورهایی هستند که تلاش کردهاند همکاریهای خود را با ویتنام در حوزه استخراج و فرآوری این عناصر گسترش دهند. هدف اصلی این همکاریها نیز کاهش وابستگی به زنجیره تأمین چین و ایجاد منابع جایگزین برای تأمین مواد اولیه صنایع پیشرفته عنوان میشود.
در همین چارچوب، شرکتهای بینالمللی متعددی در حوزه اکتشاف، استخراج و توسعه فناوریهای مرتبط با عناصر نادر خاکی در ویتنام وارد همکاری شده یا قراردادهای سرمایهگذاری و انتقال فناوری امضا کردهاند. این روند میتواند به تدریج به شکلگیری زنجیره ارزش کامل این صنعت در ویتنام منجر شود.
با توجه به رشد سریع صنایع فناورانه، انرژیهای تجدیدپذیر و خودروهای برقی در جهان، پیشبینی میشود تقاضا برای عناصر نادر خاکی در دهه آینده به طور قابل توجهی افزایش یابد. در چنین شرایطی، کشورهایی که دارای ذخایر قابل توجه این عناصر هستند و بتوانند فناوریهای فرآوری و تولید محصولات پیشرفته را توسعه دهند، نقش مهمی در بازار جهانی مواد معدنی راهبردی ایفا خواهند کرد.
از این منظر، توسعه اکتشاف، سرمایهگذاری در فناوریهای فرآوری و ایجاد زنجیره ارزش در حوزه عناصر نادر خاکی، به یکی از محورهای مهم سیاستهای معدنی بسیاری از کشورها تبدیل شده است. ویتنام نیز با تکیه بر ذخایر قابل توجه خود تلاش دارد جایگاه خود را در بازار جهانی این مواد استراتژیک تقویت کند و به یکی از تأمینکنندگان مهم این عناصر در آینده تبدیل شود.