برق چگونه سودآوری مبارکه را نشانه گرفت؟
معدن۲۴: برق در سالهای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای صنعت فولاد تبدیل شده است؛ چالشی که دیگر تنها به محدودیت مقطعی تولید ختم نمیشود و مستقیماً بر درآمد، هزینه تمامشده و رقابتپذیری شرکتهای فولادی اثر گذاشته است. این بحران، ابر فولادسازی چون مبارکه را نیز با چالشی جدی مواجه کرده؛ اینکه چگونه میتوان در شرایطی که ناترازی انرژی به یک مانع ساختاری برای تولید تبدیل شده، مسیر رشد و تداوم فعالیت را حفظ کرد؟
فولاد مبارکه در سالهای اخیر دورههایی از محدودیت شدید برق و گاز را تجربه کرده است؛ محدودیتهایی که در برخی ماهها به ۹۰ تا ۹۵ درصد سهمیه مصرف و حتی در مقاطعی به ۱۰۰ درصد محدودیت شبکه رسیده است. پیامد این وضعیت، تنها کاهش تولید نبود، بلکه مستقیماً درآمدهای شرکت را تحت تأثیر قرار داد. بر اساس اعلام مدیرعامل فولاد مبارکه، مجموع عدمالنفع ناشی از محدودیتهای انرژی در سالهای ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ عددی که نشان میدهد بحران انرژی به یکی از ریسکهای اصلی صنعت تبدیل شده است.
در کنار محدودیتهای تأمین برق، رشد هزینه انرژی نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵، قیمت کلاف حدود ۱۸ برابر افزایش یافته، در حالی که قیمت برق ۹۰ برابر رشد کرده است؛ موضوعی که فشار قابل توجهی بر هزینههای تولید وارد کرده و معادلات اقتصادی فعالیت در صنایع انرژیبر را تغییر داده است. این فاصله میان رشد قیمت محصول و هزینه انرژی، نشان میدهد برق دیگر تنها یک زیرساخت پشتیبان تولید نیست، بلکه به یکی از عوامل اصلی تعیینکننده در هزینه تمامشده، سودآوری و قدرت رقابت شرکتها تبدیل شده است.
تداوم محدودیتهای برق و گاز، فولاد مبارکه را به سمت تغییر رویکرد سوق داد؛ تغییری از یک مجموعه منفعل در برابر ناترازی انرژی به یک بازیگر فعال در حوزه انرژی. این شرکت به جای انتظار برای رفع محدودیتهای شبکه، توسعه زیرساختهای اختصاصی انرژی و خودتأمینی را دنبال کرده است. در همین راستا، با همکاری وزارت نیرو و ارتقای بهرهوری در سه نیروگاه حرارتی، ۳۵۰ مگاوات برق پایدار برای فولاد مبارکه فراهم شده که ۲۵۰ مگاوات آن وارد مدار شده و ۱۰۰ مگاوات دیگر نیز در مسیر اضافه شدن قرار دارد.
مسیر خودتأمینی انرژی اما بدون مانع نبوده است: نیروگاه سیکل ترکیبی ۹۱۴ مگاواتی فولاد مبارکه که به پیشرفت ۹۷ درصدی رسیده بود، در جریان حمله آسیب دید؛ موضوعی که روند تکمیل این پروژه را تحت تأثیر قرار داد و بازسازی آن را به یکی از اولویتهای این شرکت تبدیل کرد. با این حال، توسعه طرحهای انرژی ادامه یافته است. نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی آفتاب شرق، نیروگاه بادی ۲۰۰ مگاواتی خواف و مشارکت در نیروگاه سیکل ترکیبی ۷۲۰ مگاواتی سمنان، بخشی از برنامه فولاد مبارکه برای کاهش وابستگی به شبکه برق و حرکت به سمت تأمین پایدار انرژی است.
ناترازی انرژی اکنون به یکی از چالشهای اصلی صنایع انرژیبر تبدیل شده است؛ چالشی که شرکتها را ناچار کرده علاوه بر تولید محصول، به فکر مدیریت و تأمین انرژی مورد نیاز خود نیز باشند. فولاد مبارکه برای حفظ جایگاه رقابتی خود، در کنار توسعه زیرساختهای انرژی، افزایش بهرهوری، توسعه فناوری، حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر و توسعه صادرات را دنبال میکند.
در شرایط جدید صنعت فولاد، مزیت رقابتی تنها به ظرفیت تولید محدود نیست؛ بلکه توانایی شرکتها در مدیریت انرژی و عبور از بحران ناترازی، به یکی از معیارهای اصلی بقا و رشد تبدیل شده است. فولاد مبارکه نیز با تغییر مسیر از مصرفکننده صرف انرژی به بازیگر فعال این حوزه، تلاش دارد بخشی از پاسخ بحران انرژی را در درون خود ایجاد کند؛ هرچند حل پایدار این مسئله همچنان به اصلاح ساختار تأمین و سیاستگذاری انرژی کشور وابسته است.