سکوتی که هزینهاش را معادن میپردازند/ تشکلهای معدنی در آزمون «مواد ناریه» کجا ایستادهاند؟
معدن۲۴: بحران تأمین مواد ناریه، ماههاست به یکی از جدیترین چالشهای فعالیت معادن کشور تبدیل شده است؛ چالشی که از کاهش سرعت عملیات استخراج تا افت تولید و تأخیر در اجرای پروژههای معدنی را به دنبال داشته است. با این حال، در حالی که فعالان معدنی بارها نسبت به پیامدهای این بحران هشدار دادهاند، نقش تشکلهای بخش خصوصی در پیگیری و حل این مطالبه همچنان با ابهام و پرسشهای جدی روبهرو است.
در سالهای اخیر، تشکلهایی همچون انجمن سنگآهن ایران، انجمن مس ایران، انجمن سرب و روی ایران، اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی ایران و کمیسیون صنایع و معادن اتاق بازرگانی ایران همواره خود را نمایندگان بخش خصوصی معدن معرفی کردهاند و در بسیاری از موضوعات سیاستگذاری، قیمتگذاری، صادرات و قوانین معدنی موضعگیری داشتهاند. اما در یکی از مهمترین بحرانهای عملیاتی معادن، یعنی تأمین مواد ناریه، تاکنون اقدام مؤثر و فراگیری از سوی این تشکلها مشاهده نشده یا دستکم اطلاعرسانی شفافی درباره آن صورت نگرفته است.
مواد ناریه، کالایی معمولی نیست که کمبود آن تنها یک حلقه از زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار دهد؛ این اقلام، پیشنیاز آغاز عملیات استخراج در بسیاری از معادن روباز کشور هستند و هرگونه اختلال در تأمین آنها، مستقیماً به کاهش تولید، افت بهرهوری، افزایش هزینههای استخراج و در نهایت کاهش عرضه مواد اولیه صنایع معدنی و فولادی منجر میشود.
در چنین شرایطی، انتظار میرود تشکلهای تخصصی بخش معدن با استفاده از ظرفیتهای قانونی و جایگاه مشورتی خود، موضوع را بهصورت مستمر در دستور کار قرار دهند، مذاکرات منظم با دستگاههای اجرایی و نهادهای تصمیمگیر داشته باشند و نتایج این پیگیریها را به اعضا و افکار عمومی گزارش کنند.
آنچه امروز محل سؤال است، نه صرفاً انجام یا عدم انجام پیگیری، بلکه فقدان شفافیت در این زمینه است. اگر این تشکلها طی ماههای گذشته جلسات، مکاتبات یا مذاکرات مؤثری برای رفع مشکل داشتهاند، چرا گزارشی از روند و نتایج آن منتشر نشده است؟ و اگر اقدامی صورت نگرفته، دلیل این انفعال در برابر یکی از مهمترین دغدغههای فعالان معدنی چیست؟
ادامه این سکوت، ناخواسته این برداشت را در میان فعالان اقتصادی ایجاد میکند که تشکلهای بخش خصوصی در موضوعات حیاتی و زیرساختی، نقش پررنگ و اثرگذاری ندارند؛ برداشتی که میتواند سرمایه اجتماعی و جایگاه این نهادها را نزد اعضای خود تضعیف کند.
بیتردید یکی از مهمترین وظایف تشکلهای تخصصی، دفاع از منافع مشترک اعضا و پیگیری مطالبات صنفی در برابر نهادهای حاکمیتی است. بحران مواد ناریه نیز دقیقاً از همان موضوعاتی است که نیازمند مطالبهگری مستمر، هماهنگی میان تشکلها و اطلاعرسانی شفاف به فعالان بخش معدن است.
اکنون که بسیاری از معادن با محدودیت در تأمین مواد ناریه مواجهاند، انتظار میرود تشکلهای بخش خصوصی با ارائه گزارشی روشن از اقدامات انجامشده، برنامههای پیشرو و موانع موجود، نقش خود را در حل این بحران بهطور شفاف تبیین کنند. در غیر این صورت، سکوت ادامهدار نهتنها کمکی به رفع مشکل نخواهد کرد، بلکه پرسشهای بیشتری درباره میزان اثرگذاری این نهادها در دفاع از حقوق بخش خصوصی ایجاد خواهد کرد.