سازوکار کربن، چگونه درآمد اتحادیه اروپا را افزایش می دهد؟
معدن۲۴: مقامهای کمیسیون اروپا اعلام کردند که گسترش سازوکار تعدیل کربن در مرزها (CBAM) به ۱۸۰ محصول پاییندستی فولادی و آلومینیومی از ابتدای اول ژانویه ۲۰۲۸، موجب افزایش ۲۳ درصدی درآمدهای اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۰ خواهد شد.
این اقدام، درآمدهای CBAM را ۲۳ درصد افزایش میدهد و تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۰۰ میلیون یورو درآمد برای اتحادیه اروپا ایجاد خواهد کرد.
از مواد پایه تا کالاهای نهایی
با اجرای این اصلاحات، دامنه CBAM فراتر از مواد پایهای مانند فولاد و آلومینیوم خام رفته و کالاهای نهایی و پاییندستی نظیر ماشین لباسشویی، درِ خودرو و تجهیزات آشپزخانه را نیز در بر خواهد گرفت. افزایش پیشبینیشده درآمدها ناشی از این واقعیت است که بخش قابلتوجهی از انتشار کربن در مراحل پاییندستی تولید تاکنون خارج از شمول CBAM قرار داشته است.
به گفته مقامهای اروپایی، هدف اصلی از این گسترش، جلوگیری از نشت کربن و ممانعت از انتقال خطوط تولید و فرآوری شرکتهای اروپایی به کشورهایی خارج از اتحادیه با مقررات اقلیمی آسانگیرانهتر است.
هوکسترا در اینباره تأکید کرد:
«هدف این است که، برای مثال، تولید ماشین لباسشویی از لهستان به کشوری درست بیرون از مرزهای اتحادیه اروپا منتقل نشود؛ موضوعی که قطعاً نمیخواهیم اتفاق بیفتد.»
تشدید اقدامات ضد دور زدن مقررات
افزایش درآمدهای CBAM در شرایطی مطرح میشود که اتحادیه اروپا بهدنبال برقراری توازن میان اهداف اقلیمی و رقابتپذیری صنعتی است. در نظام فعلی، تولیدکنندگان اروپایی از طریق سامانه تجارت انتشار (ETS) هزینههای کربنی پرداخت میکنند، در حالی که واردات از چنین الزاماتی برخوردار نیست. گسترش CBAM قرار است این نبود توازن را با اعمال قیمت کربن بر کالاهای وارداتی پاییندستی برطرف کند.
کمیسیون اروپا همچنین از برنامه خود برای ایجاد یک صندوق موقت کربنزدایی با استفاده از درآمدهای CBAM خبر داد. این صندوق که بهمدت دو سال فعالیت خواهد کرد، با هدف جبران بخشی از افزایش هزینه نهادهها برای شرکتهایی که بیشترین ریسک نشت کربن را دارند، طراحی شده و در عین حال مشوقهای کربنزدایی را حفظ خواهد کرد. این اقدام در پاسخ به نگرانیها درباره تضعیف جایگاه صادراتی تولیدکنندگان اروپایی در بازارهای جهانی انجام میشود.
در کنار این موارد، کمیسیون اروپا اعلام کرد که اقدامات سختگیرانهتری برای مقابله با دور زدن CBAM در نظر گرفته است. این اقدامات به مقامهای نظارتی اجازه میدهد در صورت مشاهده شواهد تقلب یا فرار گسترده از مقررات، مداخله کنند. از جمله این ابزارها، الزام به استفاده از مقادیر کربنی مختص هر کشور در مواقع ضروری برای مقابله با فرار سیستماتیک از تعهدات CBAM خواهد بود.
هوکسترا در این زمینه گفت:
«ما باید تجارت را تسهیل کنیم، اما نباید تقلب و فرار از مقررات را تسهیل کنیم.»
او افزود که اتحادیه اروپا سه ماه پس از تصویب رسمی اصلاحات، الگوهای تجاری را در سطح کشورها و بخشهای مختلف بهطور دقیق رصد خواهد کرد.
این سازوکارهای ضد دور زدن مقررات با هدف جلوگیری از اقداماتی مانند عبور صوری کالا از کشورهای ثالث یا دستکاری در محاسبات شدت کربن برای کاهش تعهدات CBAM طراحی شدهاند. کمیسیون اروپا یادآور شد که با وجود سادهسازی CBAM و خروج حدود ۹۰ درصد شرکتها از شمول مقررات، همچنان ۹۹ درصد انتشارهای هدفگذاریشده تحت پوشش این سازوکار باقی ماندهاند.
گسترشهای احتمالی در آینده
بر اساس این پیشنهاد، امکان گسترش CBAM به محصولات پاییندستی در سایر بخشها از جمله سیمان، کودهای شیمیایی و هیدروژن نیز در اصلاحات قانونی آینده در دست بررسی قرار دارد.
در حال حاضر، CBAM در دوره گذار قرار داشته و واردکنندگان تنها ملزم به گزارشدهی میزان انتشار هستند و جریمه مالی اعمال نمیشود. این سازوکار از اول ژانویه ۲۰۲۶ وارد مرحله اجرایی کامل خواهد شد و شرکتها موظف به پرداخت هزینه انتشار کربن خواهند بود؛ مرحلهای که انتظار میرود اثرگذاری عمیقی بر صنایع پرکربن برجای بگذارد.