بحران جدید صنعت سیمان؛ دریافت روادید تجاری
معدن۲۴: صادرات سیمان ایران که ماهها بهطور رسمی و شفاف از طریق بورس کالا انجام میشد، اکنون عملاً متوقف شده است. تا پیش از این و بر اساس تصمیم دولت، صادرات سیمان و کلینکر منحصراً از مسیر بورس کالا و با اخذ گواهی مربوطه انجام میشد.
دلیل این توقف، ابلاغ دستورالعمل جدیدی است که بر اساس آن، خریداران خارجی برای خرید سیمان نیاز به دریافت «روادید تجاری» دارند. تغییر قوانین که از سوی بورس کالا اعلام شده، واکنش شدید فعالان صنعت را به همراه داشته است. فعالان صنعت این اقدام را یک «تحریم داخلی» خوانده و هشدار دادهاند که تداوم این وضعیت، بازارهای صادراتی ارزشمند ایران را از بین خواهد برد.
شفافیت بورس؛ قربانی مقررات جدید
علیاکبر الوندیان دبیر انجمن صنفی تولیدکنندگان صنایع سیمان توضیح داد: «صادرات سیمان کشور از طریق بورس کالا و با گواهی صادراتی پیشتر بهخوبی انجام میشد، اما ابلاغیه جدید بورس کالا خرید سیمان صادراتی ایران را فقط برای مشتریان خارجی دارای روادید تجاری مجاز دانسته است.»
او افزود: «در دو هفته اخیر، با هدف مبارزه با پولشویی، از تجار خارجی خواسته شده روادید تجاری دریافت کنند؛ در حالی که بسیاری از آنان بهدلیل تحریمها قادر به اعلام رسمی همکاری با ایران نیستند و عملاً از ادامه خرید منصرف شدهاند. اکنون صادرات کشور تقریباً قفل شده و در آستانه توقف کامل قرار دارد.»
الوندیان یادآور شد که معاملات صادراتی در بورس کالا با شفافیت کامل انجام میشد؛ فروش توسط شرکتهای داخلی، بازگشت وجوه از طریق تالار دوم بورس و خروج کالا طبق ضوابط گمرکی رسمی. این روند با هدف استمرار صادرات در شرایط تحریم طراحی شده بود تا شرکتهای خارجی بدون افشای رسمی هویتشان بتوانند از ایران خرید کنند.
اما بهگفته وی، ابلاغ جدید این مسیر را از بین برده است و باعث شده عملاً هیچ بازرگان خارجی حاضر به خرید نباشد.
او تصریح کرد: «ما با این تصمیم، خودمان صادرات را تحریم کردهایم؛ تصمیمی که شاید با نیت حذف رانتها گرفته شده اما در عمل آسیب مستقیم به صنعت سیمان وارد کرده است.»
دبیر انجمن افزود: «پیشتر، کدهای بورسی خارجی تحت نظارت کامل فعال بودند و هیچگونه خللی در فرآیند مالی وجود نداشت، اما اکنون با مسدود شدن این کدها، راه جایگزینی از سوی بورس یا وزارتخانههای ذیربط ارائه نشده است.»
وی تاکید کرد که دلیل مطرحشده برای صدور ابلاغیه ــ شفافیت مالی و مبارزه با پولشویی ــ در واقع ناسازگار با واقعیت بازار است، زیرا دریافت پول از مسیرهای رسمی برای خریداران خارجی ممکن نیست و سازوکار بورس کالا شفافترین مسیر موجود بود.
تولد تحریم داخلی!
الوندیان گفت: «با یک آییننامه، تمام مسیرهای دور زدن تحریمها بسته شده است؛ گویی یک تحریم داخلی به تحریمهای خارجی افزودهایم.»
به گفته وی، خریداران خارجی از امنیت معاملات اطمینان ندارند و از بیم تحریم در کشور خود، دیگر حاضر به ادامه همکاری نیستند.
از دست رفتن بازارهای صادراتی
دبیر انجمن صنایع سیمان تأکید کرد: «هیچ اقدام مؤثری از سوی وزارتخانههای مرتبط یا سازمان بورس کالا برای حل مشکل صورت نگرفته است.» نتیجه این وضعیت، از دست رفتن بازارهای صادراتی و توقف فعالیت شرکتهای سیمانی در مناطق مرزی غرب و جنوب کشور خواهد بود.
وی افزود: «شرکتهای تولیدی ناچار شدهاند با مقامات عالی کشور مکاتبه کرده و درخواست خروج از بورس کالا را مطرح کنند. تمام زحمات دو سال گذشته برای رسمی و شفاف کردن صادرات، اکنون در معرض نابودی قرار گرفته و فعالان این صنعت با مشکلات جدی درآمدی روبهرو شدهاند.»