شناسایی کانیهای نادر و توسعه پروژههای اکتشافی از افتخارات سازمان زمینشناسی
معدن۲۴: پیشکسوت سازمان زمینشناسی کشور با اشاره به تجربههای خود در پروژههای اکتشافی گفت: شناسایی و نمونهبرداری از کانیهای نادر از جمله «آلونیز» در مناطق اهر و سراب، از دستاوردهای مهم سالهای فعالیتم بوده است، همچنین با اجرای پروژههای نقشهبرداری گسترده و همکاری با تیمهای داخلی و خارجی زمینهساز توسعه مطالعات اکتشافی و ایجاد ظرفیتهای صنعتی همچون تولید آلومینا در کشور شدهام.
باباخانی از پیشکسوتان علوم زمین در چهل و چهارمین گردهمایی ملی علوم زمین با تاکید بر اینکه خاصیت فعالیت در علوم زمین و معدن این است که هیچکس در این حوزه بازنشسته نمیشود و فعالیت علمی و حرفهای او همچنان ادامه دارد، افزود: ارتباطات محققان این حوزه حتی با بازنشستگی با سازمان زمینشناسی حفظ میشود و آنان همچنان بهعنوان پژوهشگر باقی میمانند.
وی با اشاره به سابقه علمی و آموزشی خود در حوزه علوم زمین، اظهار کرد: دوران کارآموزی خود را در تابستان سال ۱۳۵۲ گذراندم؛ زمانی که دانشجوی زمینشناسی دانشگاه تبریز بودم و برای کارآموزی به سازمان معرفی شدم، در آن زمان ما را به منطقه “جلفا” فرستادند؛ جایی که مرحوم دکتر شهریاری و مرحوم بخش مشغول کار بودند و ما نیز به همراه آنها فعالیت میکردیم. چند روز پس از شروع کار در این منطقه یکی از محققان این حوزه مرحوم مهندس افتخارینژاد اعلام کرد که از جمهوری خودمختار آذربایجان شوروی بازگشته؛ جایی که ماده معدنی «آلونیز» را استخراج میکردند که در تولید آلومینیوم کاربرد دارد.
باباخانی با بیان اینکه افتخارینژاد سابقه تحقیقات بر روی آتشفشان را داشته است، ادامه داد: وی در آن زمان اعلام کرد که قصد دارند این ماده معدنی را در آذربایجان ایران نیز جستجو کنند و از من خواست همراهشان بروم. این نخستین آشنایی من با یکی از بزرگان تاریخ زمینشناسی ایران بود و نمونهگیریهایی انجام شد که منجر به شناسایی این ماده معدنی در منطقه اهر شد و بعدها پروژههایی در ادامه آن شکل گرفت.این پیشکسوت حوزه علوم زمین با بیان اینکه نخستین کار رسمی وی تهیه نقشههای زمینشناسی ۱:۲۵۰٬۰۰۰ چهارگوش بوده که به همراه دو کارشناس فرانسوی انجام شده است، یادآور شد: در آن زمان امکانات بسیار محدود بود؛ نه جادهای وجود داشت و نه راه ارتباطی مناسبی.
از عکسهای هوایی ۱:۵۰٬۰۰۰ سیاسی استفاده میکردیم که کیفیت بسیار پایینی داشتند، بهویژه در منطقهای که همواره پوشیده از ابر بود و تصاویر وضوح کافی نداشتند. با وجود همه دشواریها، کار انجام شد و در این روند با سنگهای بسیار نادر و کانی «نفلین» آشنا شدیم؛ کانیای که در شوروی سابق و روسیه کنونی برای تولید مواد خاصی استفاده میشد.
وی خاطر نشان کرد: این موضوع بهقدری جالب بود که آن را بهعنوان رساله فوقلیسانس خود انتخاب کردم و در سال ۱۳۶۰ دفاع شد. این کانی در صنایع شیشه، سرامیک و تولید آلومینا کاربرد دارد و پس از رایزنی با محققان این حوزه در آن زمان، قرار شد پروژهای برای آن تعریف شود. با تحقیقاتی که انجام دادم، پس از مدتی این ماده معدنی در منطقه سراب معرفی و اکتشاف شد و اکنون در صنایع سرامیک مورد استفاده است و حتی احداث کارخانه تولید آلومینا نیز در دستور کار قرار گرفته است.باباخانی گفت: از سال ۱۳۵۵ تا پایان سال ۱۳۸۳ در سازمان زمینشناسی بودم و نقشه زمینشناسی ۱:۲۵۰٬۰۰۰ مربوط به چهارگوش اردبیل، چهارگوش آبسرد و چهارگوش سبزواران را تهیه کردم.
این نقشهها نقش بسیار گسترده و مهمی داشتند و این کارها با موفقیت انجام شد. در ادامه، حدود ۱۰ نقشه در مقیاس ۱:۱۰۰٬۰۰۰ نیز تهیه کردیم؛ از جمله نقشههای لاهوت، تخت سلیمان و سقز. نقشه سقز برای ما خاطرات تلخ و شیرینی داشت، زیرا یکی از بهترین همکارانمان، مرحوم علی حریری، در جریان تهیه این نقشه از دنیا رفت.
وی افزود: در جریان تهیه نقشههای ۱:۱۰۰٬۰۰۰ با دکتر هوشمندزاده آشنا شدم و ایشان پیشنهاد کردند بهعنوان نماینده هیئت نظارت در طرح انارک فعالیت کنم. این طرح از سال ۱۳۵۰ آغاز شده بود و یک شرکت روسی در منطقه انارک کار میکرد و حدود ۱۷ نقشه ۱:۱۰۰٬۰۰۰، به همراه نقشههای شیمیایی و کارهای اکتشافی تهیه کرده بود.باباخانی یادآورشد: با معرفی دکتر هوشمندزاده و تحت نظارت مهندس نبوی، مسئولیت بررسی و نظارت بر این ۱۷ نقشه را برعهده گرفتم.