تبیین استراتژی‌های هشت‌گانه در چهل‌ و چهارمین گردهمایی علوم زمین

معدن۲۴:چهل و چهارمین گردهمایی علوم زمین با تمرکز بر تغییر سازوکارهای اکتشاف و مدیریت داده‌های زمین‌شناختی برگزار شد. علیرضا واعظی، دبیر علمی این رویداد، بر لزوم جایگزینی مدل‌های سنتی با الگوریتم‌های هوشمند و تحلیل‌های داده‌محور تأکید کرد.

کاربرد هوش مصنوعی در کاهش ریسک اکتشافات عمیق

واعظی با تبیین ضرورت بهره‌گیری از هوش مصنوعی در اقتصاد معدنی، اظهار داشت: «تلفیق کلان‌داده‌های زمین‌شناسی با قدرت محاسباتی هوشمند، منجر به شناسایی الگوهای پنهان کانی‌سازی می‌شود که در روش‌های کلاسیک قابل رویت نبودند.» وی افزود: «استقرار مفهوم “همزاد دیجیتال” در علوم زمین، این امکان را فراهم می‌کند که پیش از هرگونه عملیات اجرایی، مدل‌های اکتشافی در محیط مجازی شبیه‌سازی شوند؛ این فرآیند علاوه بر افزایش دقت در تعیین ذخایر استراتژیک، ریسک سرمایه‌گذاری را به شکلی محسوس کاهش می‌دهد.»

تشریح محورهای هشت‌گانه توسعه پایدار سرزمین

دبیر علمی گردهمایی، برنامه راهبردی این حوزه را در قالب هشت محور اصلی تدوین کرده است:

۱. دیجیتالی‌سازی پایگاه‌های داده: انتقال مخازن اطلاعاتی سنتی به ساختارهای داده‌محور پویا جهت دسترسی سریع و پایش لحظه‌ای.

۲. معدن‌کاری پایدار و سبز: تأمین مواد معدنی با اولویت کاهش تخریب‌های محیط‌زیستی و بهینه‌سازی مصرف انرژی.

۳. اکتشاف هوشمند: ورود هوش مصنوعی به پردازش‌های آزمایشگاهی و عملیات‌های میدانی برای ارتقای نرخ موفقیت حفاری‌ها.

۴. دیپلماسی منابع: توسعه تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی با تکیه بر ظرفیت‌های تخصصی علوم زمین.

۵. تاب‌آوری در برابر مخاطرات: بهره‌گیری از داده‌های ماهواره‌ای و الگوریتم‌های پیش‌بینی برای مدیریت بحران‌هایی نظیر فرونشست و زلزله.

۶. نقشه‌برداری نوین: استفاده از سیستم‌های سنجش از دور، پهپادها و سنسورهای هوشمند برای تولید نقشه‌های نسل جدید.

۷. توسعه متوازن: ایجاد تعادل میان بهره‌برداری از منابع معدنی و صیانت از میراث طبیعی کشور.

۸. پایش هیدرولوژیک: ارائه‌ی مدل‌های نوین آب‌زمین‌شناختی جهت مقابله با تنش‌های آبی و مدیریت سفره‌های زیرزمینی.

تحلیل وضعیت پژوهش‌های ملی و گذار به فناوری‌های های‌تک

مدیر بهسازی و توانمندسازی پژوهشکده علوم زمین، با ارائه گزارشی از وضعیت مقالات ارسالی به این گردهمایی، به تغییر جهت‌گیری جامعه علمی کشور اشاره کرد و گفت: «تحلیل آماری نشان می‌دهد که گرایش پژوهشگران به سمت فناوری‌های نوین به شدت افزایش یافته است؛ به طوری که اکنون ۱۶ درصد از محتوای علمی تولید شده به حوزه‌های ژئوماتیکس و هوش مصنوعی اختصاص دارد.» وی همچنین خاطرنشان کرد که سهم ۴۶ درصدی حوزه‌های زمین‌شناسی اقتصادی و زیست‌محیطی در مقالات، نشان‌دهنده تمرکز نخبگان بر حل چالش‌های واقعی صنعت معدن و صیانت از زیرساخت‌های سرزمین است.

در پایان، دبیر علمی این رویداد بر ضرورت تقویت آموزش‌های پایه در حوزه علوم زمین تاکید کرد و استقرار نظام «زمین دیجیتال» را پیش‌شرط اصلی تحقق استقلال فنی در مدیریت منابع و پایدارسازی اقتصاد ملی برشمرد.