فرصت یا تهدید مازاد گندله
معدن۲۴: ارزیابیها از وضعیت صنعت فولاد در دوره پساجنگ حاکی از آن است که بخش عمده تولیدات ساختمانی و مقاطع طویل بدون وقفه جدی در حال انجام است، اما در حوزه محصولات تخت، بهویژه در برخی مجتمعهای بزرگ فولادی کشور، آسیبهایی به وجود آمده که تأمین ورق و اسلب را با محدودیتهایی همراه کرده است. کارشناسان عبور از این مقطع را مستلزم مدیریت یکپارچه ظرفیتها، بازسازی تدریجی واحدهای آسیبدیده و استفاده هدفمند از ابزار واردات میدانند.
در حال حاضر کارخانههای تولیدکننده میلگرد، تیرآهن، نبشی و سایر مقاطع ساختمانی فعالیت خود را ادامه میدهند و نشانهای از اختلال گسترده در این بخش دیده نمیشود. با این حال، در زنجیره تولید محصولات تخت، از مرحله پس از گندلهسازی به بعد، مشکلاتی در بخشهایی نظیر احیا، ذوب و تولید اسلب و ورق گزارش شده است؛ موضوعی که بهطور مستقیم صنایع وابسته به ورق فولادی را تحت تأثیر قرار میدهد.
آمارهای صادراتی سال گذشته نشان میدهد حدود ۸ میلیون تن کنسانتره و ۱۰ میلیون تن گندله از کشور صادر شده است؛ رقمی که بیش از ظرفیت مصرف داخلی برآورد میشود. بر این اساس، حفظ و فعال نگه داشتن ظرفیتهای گندلهسازی در کنار پیشبرد عملیات بازسازی، بهعنوان یک اولویت مطرح شده است. برخی برآوردها نیز از امکان افزایش ظرفیت تولید تا ۱۶ میلیون تن و شکلگیری مازاد ۲۶ میلیون تنی گندله حکایت دارد، هرچند محدودیتهای زیرساختی در حملونقل و اسکلهها مانع جابهجایی کامل این حجم خواهد بود.
در بخش پاییندست، تأمین نیاز صنایع مصرفکننده ورق در کوتاهمدت از مسیر واردات قابل پیگیری است. در افق میانمدت نیز واردات اسلب یا بهرهگیری از ظرفیت تولید برونمرزی میتواند به متعادلسازی بازار کمک کند. با این حال، نوسازی و توسعه زیرساختها به دوره ثبات موکول میشود، چراکه در شرایط بحرانی، تمرکز اصلی واحدهای صنعتی بر احیای ظرفیت تولید و بازگشت به مدار فعالیت قرار دارد؛ فرآیندی که بهطور طبیعی زمانبر خواهد بود.
در کنار این اقدامات، ساماندهی صادرات بخش بالادست با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت اسکلهها و کاهش توقفها ضروری تلقی میشود. همچنین استفاده از سازوکارهای تهاتری و همکاری با تولیدکنندگان خارجی میتواند امکان تأمین ورق و اسلب متناسب با نیاز داخلی را فراهم کند.اگرچه صنعت فولاد از تبعات جنگ بینصیب نمانده است، اما با اتخاذ سیاستهای هماهنگ و مدیریت کلان میتوان از این مقطع عبور کرد و ثبات نسبی را به زنجیره تولید بازگرداند.