حیات شرطی معادن
معدن۲۴: حیات بخش معدن در سال ۱۴۰۵ به ثبات در سیاستگذاری و حل چالش انرژی، فرسودگی ماشینآلات و محدودیتهای لجستیکی گره خورده است. مشکلات اصلی در سه حوزه انرژی (ناترازی و عدم پیشبینیپذیری)، ماشینآلات (فرسودگی و محدودیت واردات) و لجستیک (افزایش هزینهها و محدودیت مسیرهای صادراتی) متمرکز شدهاند. این موانع، تابآوری بخشهایی مانند فولاد، مس و سنگآهن را تحت تاثیر قرار دادهاند.
در حالی که این بخش به دلیل ظرفیت بالای ارزآوری میتواند در شرایط بحران و کاهش درآمدهای نفتی به عنوان موتور محرک اقتصاد عمل کند، اما تداوم سیاستهای دستوری و ضعف زیرساختها، پایداری تولید را با تهدید مواجه کرده است. آینده بخش معدن در گرو تصمیمات اقتصادی و سیاسی کشوراست؛ در صورت عدم حل مشکلات انرژی و صادرات، شاهد افت تولید و کاهش سرمایهگذاری خواهیم بود، اما با حمایت موثر و رفع موانع، معدن همچنان میتواند نقش پیشران اصلی اقتصاد ایران را ایفا نماید.
ایران در زنجیرههای ارزشمند معدنی دارای مزیتهای رقابتی است. اصلاح سیاستهای ارزی، صادراتی و حملونقل، همراه با حمایت از سرمایهگذاری و رفع موانع تولید، میتواند بخش معدن را به منبعی مهم برای ارزآوری پایدار و پیشبرد اهداف اقتصادی کشور، به ویژه در دوران بازسازی پس از بحران، تبدیل کند. فعالان این حوزه برای تقویت این ظرفیت، بر تامین پایدار انرژی، آزادسازی واردات ماشینآلات و قطعات معدنی، اصلاح سیاست ارزی، حذف عوارض و محدودیتهای ناگهانی صادراتی، محاسبه حقوق دولتی بر اساس استخراج واقعی و ایجاد ستاد ویژه لجستیک معدن در شرایط بحران تاکید دارد.
به باور فعالان این حوزه، اگر دولت این اصلاحات را در دستور کار قرار دهد، معدن میتواند نهتنها تولید را حفظ کند، بلکه در بازسازی اقتصاد پساجنگ نیز نقشی تعیینکننده ایفا کند. در غیر این صورت، این بخش نیز مانند بسیاری از بخشهای دیگر با کاهش سرمایهگذاری، افت رقابتپذیری و محدود شدن ظرفیت توسعه روبهرو خواهد شد.