تولید آهن اسفنجی در منطقه «منا» ۳۰ درصد سقوط کرد
معدن۲۴: گزارشهای جدید از وضعیت تولید آهن اسفنجی (DRI) در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا) در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶، تصویری نگرانکننده از صنعت فولاد این منطقه ترسیم میکند. تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی، اختلال در خطوط کشتیرانی حیاتی و مشکلات زنجیره تأمین، تولید فولادسازان را در بسیاری از کشورهای کلیدی با سقوط آزاد مواجه کرده است.
سقوط ۱۰ میلیون تنی و اختلال در تنگه هرمز
بر اساس دادههای «Worldsteel»، مجموع تولید آهن اسفنجی در کشورهای اصلی منطقه از ژانویه تا آوریل ۲۰۲۶ به ۱۰.۲ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهشی چشمگیر معادل ۳۰.۳ درصد را نشان میدهد. تحلیلگران بر این باورند که عامل اصلی این بحران، تشدید تنشها در آبراهههای حیاتی بهویژه تنگه هرمز است.
یک منبع آگاه در صنعت فولاد گفت: «فولادسازان تمامی تلاش خود را برای حفظ سطح فعالیتها به کار بستهاند، اما واقعیت این است که بدون امنیت و آزادی حملونقل دریایی، تداوم عملیات در این مقیاس عملاً غیرممکن شده است.»
ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس؛ در محاصره مشکلات
ایران که عنوان بزرگترین تولیدکننده آهن اسفنجی منطقه را یدک میکشد، در این بازه زمانی متحمل شدیدترین ضربه شد. تولید آهن اسفنجی در ایران با افت ۴۲.۵ درصدی نسبت به سال گذشته به حدود ۵ میلیون تن رسید. توقفهای عملیاتی، محدودیتهای زیرساختی در زنجیره تأمین و بهویژه اختلال در تأمین گاز طبیعی، از عوامل کلیدی این افت تولید عنوان شدهاند.
در سوی دیگر، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) نیز از این بحران در امان نماندند:
• عربستان سعودی: با ۲۲.۵ درصد کاهش تولید، حجم تولید خود را به حدود ۱.۶ میلیون تن رساند.
• قطر: با تجربه افت شدید ۳۱.۵ درصدی، میزان تولید خود را به ۵۲۰,۲۸۷ تن کاهش داد.
شمال آفریقا؛ ثبات در مصر و درخشش لیبی
برخلاف وضعیت بحرانی در خاورمیانه، تولیدکنندگان شمال آفریقا توانستهاند با چالشها مقابله کنند. مصر با تولید ۲.۴ میلیون تن، سطح تولید خود را تقریباً ثابت نگه داشت (افت جزئی ۱.۶ درصدی).
در این میان، لیبی تنها بازیگری بود که خلاف جهت جریان آب شنا کرد. این کشور با بهرهگیری از موقعیت راهبردی در مدیترانه و دسترسی ایمن به مواد اولیه، موفق شد تولید خود را ۴.۸ درصد افزایش داده و به ۶۲۲,۸۶۷ تن برساند. یک منبع بازار در تشریح وضعیت لیبی گفت: «آهن اسفنجی لیبی به دلیل امنیت در زنجیره تأمین و موقعیت جغرافیاییاش، اکنون در بازارهای جهانی تقاضای بسیار بالایی دارد.»
ماه آوریل؛ زنگ خطر برای آینده صنعت
آمارهای ماه آوریل بهتنهایی عمق بحران را نمایان میکند؛ جایی که تولید DRI در منطقه با سقوطی ۶۲.۹ درصدی در مقیاس سالانه به زیر ۲.۱ میلیون تن رسید. این آمار نشاندهنده فراگیر شدن مشکلات عملیاتی در سراسر منطقه است.
چشمانداز تیره و تار
کارشناسان صنعتی نسبت به آینده کوتاهمدت تولید آهن اسفنجی در منطقه بهشدت هشدار میدهند. ترکیبی از هزینههای سرسامآور بیمه و حملونقل، نوسانات شدید بازار انرژی و عدم چشمانداز روشن برای کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی، تولیدکنندگان را در وضعیتی بسیار نامطمئن قرار داده است. با ادامه این روند، احتمال میرود که فولادسازان منطقه مجبور به بازنگری جدی در استراتژیهای تولیدی و تأمین خود در ماههای آتی شوند.