فشار جنگ خاورمیانه بر قیمت تمام شده مواد معدنی

معدن۲۴: جنگ خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز باعث جهش شدید قیمت اسید سولفوریک شده و هزینه تولید لیتیوم، نیکل و سایر مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای پروسه گذار انرژی را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.
شرکت Benchmark Mineral Intelligence در گزارشی ویژه درباره تاثیر افزایش قیمت گوگرد و اسید بر صنایع معدنی اعلام کرد: قیمت گوگرد از ابتدای جنگ ایران بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و قیمت اسید سولفوریک در برخی مناطق بیش از دو برابر شده؛ این موضوع زنجیره‌های تامین فلزات باتری را در بحبوحه کاهش عرضه گوگرد با اختلال مواجه کرده است.
«ویل تالبوت» مدیر تحقیقات مواد اولیه در Benchmark گفت: اسید سولفوریک یک ماده اولیه حیاتی برای بسیاری از مواد معدنی بوده و اختلال در بازار گوگرد، اثرات دومینویی در بازارهای کلیدی ایجاد کرده است. او افزود: خطر بزرگ این است که تولیدکنندگان بیشتری از مواد معدنی حیاتی مجبور به کاهش تولید یا حتی توقف کامل عملیات شوند.
فشار بر لیتیوم: Benchmark اعلام کرد که اسید سولفوریک قبلا حدود ۳ درصد از هزینه تولید ترکیبات شیمیایی لیتیوم از سنگ را تشکیل می‌داد، در حالی که هم‌اکنون این رقم به ۱۱ درصد رسیده است و با پیشی گرفتن از انرژی، بزرگ‌ترین جزء هزینه عملیاتی مستقیم(C1) در برخی واحدهای تولید لیتیوم محسوب می‌شود. بر اساس این گزارش، در حال حاضر اسید سولفوریک به مهم‌ترین و پرنوسان‌ترین نهاده در فرآیند تولید این ماده معدنی تبدیل شده است.
نیکل: تولید نیکل از طریق فرآیند HPAL (لیچینگ اسیدی تحت فشار بالا) نیز به شدت تحت تاثیر بازار گوگرد قرار گرفته است. Benchmark گفت: گوگرد هم اکنون ۴۲ درصد از هزینه‌های تولید نیکل HPAL را تشکیل می‌دهد، در حالی که پیش از درگیری خاورمیانه این میزان ۲۶ درصد بود. اندونزی- بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل جهان- سال گذشته ۷۶ درصد از گوگرد وارداتی خود را از خاورمیانه تامین کرده است. برای تولید هر تن نیکل در فرآیند HPAL بیش از ۱۰ تن گوگرد مورد نیاز است.
ریسک‌های عرضه: این گزارش هشدار می‌دهد که هم‌اکنون «دسترسی فیزیکی» مهم‌ترین مشکل است؛ زیرا حداقل نیمی از تجارت جهانی گوگرد دریایی از تنگه هرمز انجام می‌شود. بیش از نیمی از تولید جهانی لیتیوم، کبالت، عناصر خاکی کمیاب و اسید فسفریک خالص در سال ۲۰۲۶ در معرض اختلالات ناشی از گوگرد و اسید سولفوریک قرار دارد.
محدودیت‌های غیررسمی صادرات اسید سولفوریک از سوی چین نیز فشار بر پالایشگاه‌های خارج از این کشور را تشدید کرده است. Benchmark اعلام کرد: قیمت نقدی اسید در اندونزی و شیلی به ترتیب به بیش از ۳۸۰ و ۴۴۰ دلار در هر تن رسیده است، زیرا واحدهای تبدیل برای یافتن منابع جایگزین با مشکل مواجه شده‌اند. قیمت کربنات لیتیوم (گرید باتری) در چین نیز امسال حدود ۶۵ درصد افزایش یافته است.
مس: تولیدکنندگان مس نیز به شکل نامتوازن تحت تاثیر قرار گرفته‌اند. در حالی که عملیات استخراج با حلال و الکترووینینگ (SX-EW) که ۲۲ درصد تولید جهانی مس را تشکیل می‌دهد به حجم زیادی اسید نیاز دارد، کارخانه‌های ذوب مس از این وضعیت سود می‌برند، زیرا اسید سولفوریک به‌عنوان محصول جانبی در فرآیند ذوب تولید می‌شود. Benchmark اعلام کرد: هزینه‌های فرآوری و پالایش کنسانتره مس از زمان حملات به ایران به‌طور قابل توجهی کاهش یافته، زیرا افزایش قیمت اسید، اقتصاد واحدهای ذوب را بهبود بخشیده است.
جمع‌بندی: فشار عرضه نشان می‌دهد که چگونه درگیری‌های ژئوپلیتیک به‌طور فزاینده‌ای با زنجیره تامین پروسه گذار انرژی تداخل پیدا کرده‌ است. Benchmark در این زمینه می‌گوید: کشورهایی که ظرفیت تولید داخلی گوگرد و اسید دارند(مانند آمریکا) احتمالا مقاوم‌تر خواهند بود، در حالی که کشورهایی مانند استرالیا که به واردات وابسته‌اند، آسیب‌پذیرتر هستند.
این شرکت هشدار داده که حتی اگر تنگه هرمز به‌سرعت بازگشایی شود، زیرساخت‌های پالایشی آسیب‌دیده در خلیج فارس ممکن است به زمان و سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای بازسازی نیاز داشته باشد و این موضوع فشار بر بازار جهانی مواد معدنی حیاتی را برای مدت طولانی حفظ خواهد کرد.