بحران در زنجیره سرب و روی؛ خطر خاموشی واحدهای تولیدی
معدن ۲۴:صنعت سرب و روی ایران به دلیل وابستگی به صادرات، با فشار ناشی از محدودیتهای تجاری، اختلال در حملونقل، افزایش هزینههای تولید و تنشهای منطقهای روبهرو شده است. فعالان این بخش هشدار میدهند که فرسودگی ماشینآلات، کمبود برخی نهادهها و تداوم موانع صادراتی، واحدهای معدنی بهویژه بنگاههای کوچک و متوسط را در معرض کاهش تولید و زیان قرار داده است.
آمارها نشان میدهد اگرچه تولید سرب و روی کشور در سالهای اخیر رشد قابلتوجهی داشته، اما ارزش تولید و ارزش افزوده همگام با آن افزایش نیافته و پس از اوجگیری در سال ۱۴۰۱ روندی نزولی را تجربه کرده است. کارشناسان معتقدند مهمترین چالش این صنعت، تبدیل رشد تولید به ارزش اقتصادی پایدار است و تحقق این هدف به حمایت از تولید و کاهش موانع صادراتی نیاز دارد.
فعالان صنعت سرب و روی هشدار میدهند که تداوم افزایش هزینههای تولید، مشکلات صادراتی و انباشت محصولات، میتواند بخشی از واحدهای کوچک و متوسط این زنجیره را به تعطیلی بکشاند. وابستگی بالای این صنعت به صادرات باعث شده محدودیتهای لجستیکی و رشد هزینههای حملونقل، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کند.
همچنین کمبود مواد ناریه و افزایش چشمگیر قیمت اقلام مورد نیاز معادن، در کنار رشد هزینههای دستمزد، انرژی و حملونقل، هزینه استخراج و تولید را بهطور قابلتوجهی افزایش داده است. در شرایطی که قیمتهای جهانی و نرخ ارز متناسب با این هزینهها رشد نکردهاند، حاشیه سود واحدها کاهش یافته و بخشی از آنها در معرض زیاندهی قرار گرفتهاند.
فعالان صنعت سرب و روی فرسودگی ماشینآلات و محدودیت واردات تجهیزات را از مهمترین موانع تولید میدانند و معتقدند بسیاری از معدنکاران توان مالی نوسازی ناوگان خود را ندارند. از سوی دیگر، وابستگی این صنعت به صادرات باعث شده اختلال در مسیرهای حملونقل و افزایش هزینههای لجستیک، به انباشت محصولات و کاهش فروش منجر شود.
تولیدکنندگان همچنین از افزایش هزینه نهادههای تولید، از جمله گوگرد، اسید، انرژی و حملونقل خبر میدهند و هشدار میدهند که ادامه این روند، بهویژه برای واحدهای کوچک و متوسط، سودآوری را از بین برده و خطر تعطیلی و کاهش اشتغال را افزایش میدهد. به اعتقاد آنها، ثبات مقررات، تسهیل صادرات، تامین زیرساختها و کاهش هزینههای تحمیلی، مهمترین نیازهای فعلی این صنعت برای حفظ تولید و رقابتپذیری است.