ریسکهای ژئوپلیتیکی زنجیره تأمین فلزات و انرژی را دگرگون کردهاند
معدن۲۴: مدیرعامل مؤسسه Asia-Pacific Economics اعلام کرد تشدید ریسکهای ژئوپلیتیکی در سالهای اخیر، ساختار بازارهای جهانی کالا را متحول کرده و ضمن تقویت قیمت طلا، کشورهای غربی را به سمت ایجاد زنجیرههای تأمین امنتر برای مواد معدنی حیاتی سوق داده است.
«راجیو بیسواس» در کنفرانس Mining Asia Conference and Expo که در سنگاپور برگزار شد، اظهار کرد جنگ روسیه و اوکراین، تنشهای خاورمیانه و گسترش تحریمها، تعرفهها و سایر محدودیتهای اقتصادی، فضای فعالیت شرکتهای چندملیتی را پیچیدهتر از گذشته کرده است.
وی طلا را یکی از مهمترین برندگان این تحولات دانست و گفت پس از مسدود شدن داراییهای روسیه توسط کشورهای غربی در سال ۲۰۲۲، بانکهای مرکزی جهان به شکل گسترده ذخایر طلای خود را افزایش دادند. به گفته او، قیمت طلا در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۵ درصد و در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۵ درصد رشد کرد. همچنین تقاضای سرمایهگذاران خرد در کشورهایی مانند هند، چین، کشورهای خاورمیانه و ایران نیز از بازار طلا حمایت کرده است. بیسواس افزود با وجود عقبنشینی قیمتها از اوج خود، نگرانیهای ژئوپلیتیکی و افزایش بدهی دولتها در آمریکا، اتحادیه اروپا و انگلیس همچنان چشمانداز میانمدت این فلز گرانبها را مثبت نگه داشته است.
مدیرعامل Asia-Pacific Economics همچنین تأکید کرد تنشهای خاورمیانه زنجیره تأمین انرژی و فلزات را با اختلال مواجه کرده است. به گفته وی، قیمت نفت که در اوج بحران به حدود ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، اکنون به حدود ۸۰ دلار کاهش یافته که ناشی از خوشبینی بازار نسبت به پیشرفت مذاکرات آمریکا و ایران و همچنین اجرای راهکارهایی مانند استفاده از خط لوله شرق-غرب عربستان و مسیر جایگزین صادرات امارات از طریق فجیره است. وی پیشبینی کرد در صورت عادی شدن جریان عرضه، قیمت نفت طی ماههای آینده به سطوح پیش از بحران بازگردد.
بیسواس درباره بازار گاز طبیعی مایع (LNG) نیز گفت توقف صادرات LNG قطر همچنان بازار جهانی را تحت فشار قرار داده و به گفته مقامهای قطری، بازگشت حدود یکپنجم ظرفیت تولید این کشور ممکن است بین سه تا پنج سال زمان ببرد.
وی با اشاره به بازار فلزات اظهار داشت حملات پهپادی به تأسیسات تولید آلومینیوم در بحرین و امارات موجب کاهش تولید و افزایش قیمت این فلز از ابتدای سال شده است. در مقابل، رشد تولید آلومینیوم در اندونزی میتواند بخشی از این کاهش عرضه را جبران کند.
بیسواس عناصر نادر خاکی را یکی از مهمترین محورهای رقابت ژئوپلیتیکی دانست و گفت چین به دلیل تسلط بر استخراج، فرآوری و تولید آهنرباهای دائمی، از این مزیت در مذاکرات تجاری با آمریکا استفاده کرده و از ابتدای سال ۲۰۲۶ صادرات برخی از این عناصر به ژاپن را متوقف کرده است.
به گفته وی، آمریکا، ژاپن و اتحادیه اروپا در واکنش به این شرایط، سرمایهگذاری گستردهای برای تقویت امنیت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی آغاز کردهاند. از جمله این اقدامات میتوان به تشکیل واحد ۲۰۰ میلیارد دلاری دفاع اقتصادی آمریکا برای مواد معدنی حیاتی، اجرای پروژه ۱۰ میلیارد دلاری Project Volt با هدایت بانک EXIM، حمایت از پروژههای معدنی استرالیا و احداث پالایشگاه گالیوم مشترک آمریکا و استرالیا در ایالت استرالیای غربی اشاره کرد. همچنین کشورهای عضو گروه هفت در قالب برنامه اقدام مشترک، هدف کاهش ۶۰ درصدی وابستگی به مواد معدنی حیاتی و آهنرباهای دائمی تا سال ۲۰۳۰ را دنبال میکنند و در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۶۴ میلیارد دلار در این حوزه سرمایهگذاری کردهاند.
وی در ادامه به بهبود بازار لیتیوم اشاره کرد و گفت قیمت اسپودومن از اواسط آوریل تاکنون ۵۰ درصد و نسبت به اوت ۲۰۲۳ حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته است؛ هرچند این رشد از سطوح بسیار پایین آغاز شده است. به گفته او، آسیا با سهم ۹۲ درصدی از تقاضای جهانی لیتیوم تصفیهشده، همچنان بزرگترین بازار این ماده معدنی محسوب میشود که عمدتاً تحت تأثیر صنایع خودروهای برقی و ذخیرهسازی انرژی چین قرار دارد.
بیسواس همچنین چشمانداز میانمدت بازار مس را مثبت ارزیابی کرد و گفت رشد تقاضا از سوی خودروهای برقی، مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی و توسعه شبکههای برق، از قیمت این فلز حمایت خواهد کرد. وی افزود در صورت تصویب نهایی تعرفه ۱۵ درصدی آمریکا بر واردات مس تصفیهشده که انتظار میرود از ژانویه سال آینده اجرایی شود، قیمت مس در بازار آمریکا بیش از پیش تقویت خواهد شد.
مدیرعامل Asia-Pacific Economics در پایان خاطرنشان کرد که افزایش نگرانیها درباره امنیت انرژی، تقاضا برای اورانیوم و انرژی هستهای را افزایش خواهد داد و زغالسنگ نیز در کوتاهمدت همچنان از ریسکهای عرضه نفت و گاز در آسیا منتفع خواهد شد. وی همچنین پیشبینی کرد منطقه آسیا-اقیانوسیه طی پنج سال آینده سریعترین رشد اقتصادی جهان را تجربه کند؛ رشدی که با محوریت چین، هند و کشورهای عضو آسهآن رقم خواهد خورد، هرچند چین همچنان با چالشهای جمعیتی و رکود بخش مسکن مواجه است.