معدن در دوراهی هزینه و سرمایه
معدن ۲۴:کاهش سرمایهگذاری در اکتشاف و توسعه معادن در کنار افزایش قابل توجه هزینههای تولید، تصویری نگرانکننده از وضعیت بخش معدن کشور ایجاد کرده است. طبق آمار، سرمایهگذاری در این بخش طی بیش از یک دهه گذشته روندی نزولی داشته و از اوج خود در میانه دهه ۱۳۹۰ به کمتر از یکسوم کاهش یافته است؛ در حالی که همزمان هزینه تولید در معادن با سرعتی بیشتر از میانگین اقتصاد کشور رو به افزایش بوده است.
این همزمانی افت سرمایهگذاری و رشد هزینهها، فشار مضاعفی بر فعالان معدنی وارد کرده و جذابیت ورود به پروژههای جدید را کاهش داده است. در چنین شرایطی، افزایش هزینه نهادههایی مانند ماشینآلات، انرژی، حملونقل و دستمزد، موجب شده اجرای طرحهای توسعهای با دشواری بیشتری همراه شود و بازدهی مورد انتظار سرمایهگذاران تحت تأثیر قرار گیرد.
از سوی دیگر، ماهیت بلندمدت فعالیتهای اکتشافی سبب میشود آثار کاهش سرمایهگذاری بلافاصله در تولید دیده نشود، اما این روند با تأخیر چندساله میتواند خود را در قالب افت عرضه مواد معدنی و محدودیت در توسعه ظرفیتها نشان دهد؛ موضوعی که چشمانداز رشد پایدار این بخش را با چالش مواجه میکند.
در چنین شرایطی، بخش معدن همچنان یکی از مهمترین ظرفیتهای کشور برای تقویت درآمدهای غیرنفتی محسوب میشود، اما بالفعل شدن این ظرفیت نیازمند اصلاح جدی در سیاستگذاری، افزایش سرمایهگذاری، کاهش ریسک فعالیتهای معدنی، نوسازی ماشینآلات و تسهیل تأمین مالی پروژههاست.
در مجموع، تداوم روند فعلی میتواند فاصله میان نیازهای توسعهای و توان سرمایهگذاری در بخش معدن را افزایش دهد و این شکاف، مسیر توسعه پایدار این حوزه را در سالهای آینده با محدودیتهای جدی مواجه خواهد کرد.