افول تجارت خارجی
معدن۲۴: تجارت خارجی ایران در سال ۱۴۰۴ تحت تأثیر مجموعهای از تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی با افت محسوسی در صادرات و واردات مواجه شد؛ روندی که به اعتقاد کارشناسان، از افزایش ریسکهای تجاری، اختلال در مسیرهای حملونقل و تداوم نااطمینانی در فضای کسبوکار ناشی میشود. برآوردها نشان میدهد ارزش صادرات غیرنفتی کشور از ۵۸ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ به حدود ۵۲ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و اگرچه آمار رسمی تجارت خارجی هنوز منتشر نشده است، اما شواهد از افت واردات نیز حکایت دارد.
این کاهش در شرایطی رقم خورد که فعالان اقتصادی، پس از سالها سازگاری با محدودیتهای ناشی از تحریم، در سال گذشته با چالشهای تازهای روبهرو شدند. وقوع جنگ ۱۲ روزه، افزایش تنشهای منطقهای، قطعیهای گسترده اینترنت و محدودیتهای ارتباطی، فضای تجارت را با ابهام بیشتری همراه کرد و در ادامه، محدودیتهای اعمالشده بر بنادر جنوبی و مسیرهای دریایی، روند ورود و خروج کالا را با اختلال جدی مواجه ساخت.
از آنجا که بخش عمده تجارت خارجی ایران از طریق بنادر جنوبی، تنگه هرمز و مسیرهای دریایی خلیج فارس انجام میشود، هرگونه اختلال در این کریدورها آثار مستقیمی بر مبادلات تجاری کشور بر جای گذاشت. در همین راستا، تلاشهایی برای انتقال بخشی از تجارت به مسیرهای جایگزین و تقویت مرزهای زمینی صورت گرفت، اما کارشناسان معتقدند کمبود زیرساختها و افزایش هزینههای حملونقل، مانع از جایگزینی سریع این مسیرها شده و جابهجایی کالا را با دشواری همراه کرده است.
با کاهش محدودیتهای دریایی و ازسرگیری تدریجی فعالیت بنادر جنوبی، بخشی از جریان تجارت دوباره برقرار شده و پهلوگیری کشتیها در بنادر کشور از بهبود نسبی شرایط حکایت دارد، اما به گفته کارشناسان، تجارت خارجی هنوز با وضعیت پیش از بحران فاصله قابلتوجهی دارد. افزایش هزینههای حملونقل، تداوم ریسکهای سیاسی و امنیتی و کندی مبادلات، همچنان از مهمترین موانع بازگشت تجارت به روند عادی محسوب میشود.
کارشناسان بر این باورند که تداوم این شرایط میتواند بر عملکرد تجارت خارجی در ماههای آینده نیز اثرگذار باشد و احیای کامل مبادلات، بیش از هر چیز به ثبات سیاسی، امنیت مسیرهای حملونقل و کاهش نااطمینانی در محیط کسبوکار وابسته است.