معادن ایران پشت سد سرمایه و زیرساخت
معدن ۲۴:بازگشت ۱۵ معدن غیرفعال در استان همدان به چرخه فعالیت، بار دیگر ظرفیتهای خاموش بخش معدن ایران را مورد توجه قرار داده است؛ با این حال، این اقدام تنها بخشی از مسئله گسترده معادن راکد کشور را نشان میدهد. ایران با برخورداری از ذخایر متنوع معدنی و ظرفیت بالای زمینشناسی، همچنان با فاصله میان «داشتن ذخیره معدنی» و «تبدیل آن به تولید و ثروت» مواجه است.
تعداد بالای معادن غیرفعال نشان میدهد چالش معدن کشور تنها به کشف ذخایر جدید محدود نیست، بلکه فراهمکردن شرایط لازم برای فعالیت اقتصادی و پایدار معادن موجود، به یکی از مسائل اصلی این بخش تبدیل شده است. بسیاری از این معادن در مناطق کمتر برخوردار قرار دارند و توقف فعالیت آنها علاوه بر کاهش تولید، بر اشتغال و اقتصاد محلی نیز اثرگذار است.
احیای معادن راکد نیازمند مجموعهای از عوامل بههمپیوسته است؛ از اطلاعات دقیق اکتشافی و تامین مالی گرفته تا ماشینآلات بهروز، زیرساخت حملونقل، تامین پایدار انرژی، بازار فروش و توسعه صنایع فرآوری. ضعف دادههای اکتشافی و نبود اطلاعات قابل اتکا درباره ذخایر، یکی از موانع اصلی جذب سرمایهگذار به شمار میرود و استفاده از فناوریهای نوین اکتشافی میتواند ریسک ورود به پروژههای معدنی را کاهش دهد.
در کنار چالشهای اکتشافی، محدودیت منابع مالی، فرسودگی تجهیزات، دشواری دسترسی به فناوریهای جدید و ناترازی انرژی نیز هزینه فعالیت معدنی را افزایش داده است. از سوی دیگر، پیچیدگی فرآیندهای اداری، طولانی شدن صدور مجوزها و تغییرات مقرراتی، جذابیت سرمایهگذاری در این بخش را کاهش داده است.
کارشناسان معتقدند فعالسازی معادن غیرفعال تنها با بازگشت یک واحد به مرحله استخراج محقق نمیشود، بلکه نیازمند نگاه زنجیرهای از اکتشاف تا فرآوری و فروش محصول است. ایجاد پایگاه داده جامع از وضعیت معادن، تعیین تکلیف پروانههای غیرفعال، توسعه صنایع فرآوری و تسهیل ورود سرمایهگذاران میتواند مسیر بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود را هموار کند.
احیای ۱۵ معدن غیرفعال، نشانهای از امکان بازگشت بخشی از ظرفیتهای خاموش معدنی است، اما حل مسئله در مقیاس ملی نیازمند اصلاح همزمان چالشهای سرمایهگذاری، فناوری، زیرساخت و سیاستگذاری است؛ چراکه معدن ایران برای تبدیل شدن به یکی از پیشرانهای توسعه اقتصادی، باید از مرحله شناسایی ذخایر عبور کرده و به سمت تولید پایدار و ارزشآفرینی حرکت کند.