تولید معادن مغلوب کمبود مواد ناریه
معدن ۲۴:کمبود مواد ناریه به یکی از مهمترین چالشهای بخش معدن تبدیل شده است؛ مشکلی که اگرچه پس از جنگ شدت گرفت، اما ریشه آن به سالها پیش و محدودیت ظرفیت تولید داخلی بازمیگردد. با وجود آغاز روند واردات و کاهش بخشی از موانع اداری، عرضه هنوز پاسخگوی نیاز معادن نیست و فعالان این بخش نسبت به تداوم اختلال در استخراج و کاهش تولید هشدار میدهند. این در حالی است که بخش معدن همزمان با محدودیت انرژی، فرسودگی ماشینآلات، کاهش سرمایهگذاری و افت اکتشاف نیز دستوپنجه نرم میکند و کمبود مواد ناریه، فشار مضاعفی را بر زنجیره معدن و صنایع معدنی وارد کرده است.
اهمیت این نهاده راهبردی از آنجا ناشی میشود که عملیات آتشکاری، نقطه آغاز استخراج در معادن روباز و لازمه پیشروی در معادن زیرزمینی است؛ بنابراین نبود مواد ناریه، برخلاف بسیاری از نهادههای دیگر، تنها سرعت تولید را کاهش نمیدهد، بلکه در بسیاری از موارد فعالیت معدن را بهطور کامل متوقف میکند. در چنین شرایطی، ماشینآلات، نیروی انسانی و خطوط فرآوری نیز عملاً بلااستفاده میمانند و کاهش استخراج، تامین مواد اولیه صنایع معدنی، کارخانههای فرآوری، فولادسازان و دیگر صنایع وابسته را نیز تحت تاثیر قرار میدهد.
فعالان معدنی معتقدند بازار مواد ناریه حتی پیش از جنگ نیز با کمبود عرضه، تاخیر در تحویل و فاصله میان تولید و مصرف روبهرو بود، اما آسیب دیدن بخشی از ظرفیت تولید، انبارها و شبکه توزیع، این وضعیت را بحرانیتر کرد. از همین رو، بخش خصوصی برای واردات بخشی از نیاز کشور اعلام آمادگی کرده و با وجود آغاز برخی اقدامات، روند ورود محمولهها همچنان به دلیل پیچیدگیهای اداری و الزامات قانونی با کندی پیش میرود.
برآوردها نشان میدهد نیاز سالانه کشور به مواد ناریه بیش از ۱۰۰ هزار تن است و حتی واردات ۱۰ تا ۲۰ هزار تن از این محصول نیز میتواند بخش مهمی از کمبود موجود را جبران کرده و از توقف فعالیت معادن جلوگیری کند. کارشناسان تاکید دارند واردات باید بهعنوان راهکاری موقت، در کنار تقویت ظرفیت تولید داخلی دنبال شود تا شکاف میان عرضه و تقاضا کاهش یابد.
تجربه ماههای اخیر نشان داد تامین مواد ناریه تنها یک موضوع عملیاتی نیست، بلکه بخشی از امنیت تولید در بخش معدن محسوب میشود. از این رو، افزایش ظرفیت تولید داخلی، ایجاد ذخایر راهبردی، تسهیل فرآیندهای صدور مجوز و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، از مهمترین اقداماتی است که میتواند پایداری زنجیره تامین را تقویت کرده و از تکرار چنین بحرانهایی در آینده جلوگیری کند.