جهان در جستوجوی مس
معدن۲۴: بازار جهانی مس در شرایطی با رشد تقاضا و ثبت قیمتهای بیسابقه روبهروست که تازهترین گزارش آژانس بینالمللی انرژی از تضعیف چشمانداز عرضه این فلز راهبردی در کوتاهمدت و میانمدت خبر میدهد. این نهاد در گزارش «چشمانداز جهانی مواد معدنی حیاتی ۲۰۲۶» هشدار داده است که بحران تأمین اسید سولفوریک، اختلال در زنجیره حملونقل و کاهش تولید برخی معادن، میتواند کسری عرضه مس را در سالهای آینده تشدید کند.
به گزارش آژانس، اختلال در تردد تنگه هرمز از ماه فوریه، مسیری که حدود نیمی از تجارت دریایی گوگرد جهان از آن عبور میکند، در کنار ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک از سوی چین از ماه می تا پایان سال، زنجیره تأمین این ماده حیاتی را با مشکل مواجه کرده است. از آنجا که بیش از ۱۵ درصد تولید اولیه مس جهان از طریق فرآیند لیچینگ با اسید، استخراج با حلال و الکترووینینگ انجام میشود، ادامه این وضعیت میتواند تولید جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. آژانس هشدار داده است که در صورت تداوم محدودیتهای صادراتی و باقی ماندن قیمت اسید سولفوریک در سطوح بالا، فشار بر عرضه جهانی مس افزایش خواهد یافت؛ موضوعی که بیش از همه تولیدکنندگان بزرگی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو و شیلی را تحت تأثیر قرار میدهد.
این چالش در حالی رخ میدهد که بازار هنوز از اختلالات گسترده سال ۲۰۲۵ عبور نکرده است. توقف فعالیت چند معدن بزرگ، حدود یکونیم میلیون تن از تولید معدنی مس جهان، معادل بیش از ۶ درصد عرضه جهانی را کاهش داد. معدن گراسبرگ اندونزی پس از رانش مرگبار گلولای در سال ۲۰۲۵ تنها حدود نیمی از تولید سال ۲۰۲۴ را ثبت کرد و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۸ به ظرفیت کامل بازنگردد. معدن کاموآ-کاکولا نیز به دلیل سیلاب، حدود یکسوم کمتر از برنامه تولید داشت و همچنان با محدودیت تولید مواجه است.
همزمان، صنعت ذوب نیز با چالش کمبود کنسانتره روبهرو شده است. با وجود ثبت رکوردهای قیمتی برای مس، کارمزد فرآوری کنسانتره برای سال ۲۰۲۶ به صفر دلار در هر تن رسید؛ پایینترین سطح ثبتشده تاکنون. کارمزدهای نقدی نیز منفی شدهاند که نشاندهنده رقابت شدید کارخانههای ذوب برای تأمین خوراک است. آژانس بینالمللی انرژی علت اصلی این وضعیت را توسعه سریع ظرفیت ذوب در چین میداند؛ کشوری که از سال ۲۰۰۵ تاکنون بیش از ۹۰ درصد رشد ظرفیت ذوب جهان را به خود اختصاص داده و سهم خود را از حدود ۱۵ درصد به ۵۰ درصد ظرفیت جهانی رسانده است.
در سوی دیگر بازار، تقاضا همچنان روندی صعودی دارد. مصرف جهانی مس تصفیهشده در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۸ میلیون تن رسید و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۴۰ بیش از ۲۵ درصد افزایش یابد. توسعه شبکههای برق، خودروهای برقی، انرژیهای پاک، مراکز داده و فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مهمترین محرکهای این رشد هستند. در چین نیز با وجود ادامه رکود بخش املاک، سرمایهگذاری در زیرساختهای برق و رشد صادرات خودروهای برقی، کاهش مصرف این بخش را جبران کرده است. مصرف ظاهری مس چین در ماه آوریل ۹ درصد نسبت به سال قبل رشد کرد و صادرات خودروهای برقی و هیبریدی این کشور نیز در ماه مارس ۱۴۰ درصد افزایش یافت.
بازتاب این تحولات در بازارهای جهانی نیز مشهود است. قیمت مس در بورس کامکس نیویورک به حدود ۱۴ هزار و ۴۴۰ دلار در هر تن رسید و قیمت مس سهماهه در بورس فلزات لندن نیز از ۱۳ هزار و ۸۵۰ دلار عبور کرد. در حالی که مؤسسات مختلف پیشبینیهای متفاوتی برای قیمت سال ۲۰۲۶ ارائه کردهاند، بیشتر آنها بر تداوم سطوح بالای قیمتی تأکید دارند. آژانس بینالمللی انرژی نیز پیشبینی کرده است که از سال ۲۰۲۷ بازار مس وارد کسری عرضه ساختاری خواهد شد و این شکاف تا سال ۲۰۳۵ به حدود یکونیم میلیون تن خواهد رسید؛ شرایطی که میتواند قیمت مس را در دهه آینده به حدود ۱۷ هزار دلار در هر تن برساند.
در این میان، عوامل ژئوپلیتیکی و سیاستهای تجاری نیز میتوانند مسیر بازار را تغییر دهند. وضعیت تنگه هرمز، سیاستهای تجاری آمریکا، تعرفههای واردات مس و سرعت توسعه پروژههای معدنی جدید، از مهمترین متغیرهای آینده بازار خواهند بود. مجموع این تحولات نشان میدهد بازار جهانی مس وارد دورهای شده است که رشد سریع تقاضا با محدودیتهای فزاینده در عرضه همزمان شده و توسعه اکتشافات و سرمایهگذاری در زنجیره تأمین، نقشی تعیینکننده در آینده این فلز راهبردی خواهد داشت.