معدن در انتظار تامین نهاده ها
معدن ۲۴:محدودیتهای جدی در تأمین مواد ناریه و سوخت، به یکی از موانع اصلی تداوم فعالیت معادن تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد در حال حاضر تنها حدود ۴۰ درصد نیاز بخش معدن به مواد ناریه تأمین میشود و در حوزه سوخت نیز میزان تحویل، حدود ۲۵ درصد کمتر از برآوردهای انجامشده و نیاز واقعی معادن است.
این وضعیت تنها یک مشکل مقطعی نیست؛ چراکه فعالان این حوزه معتقدند دستگاههای مختلف از جمله وزارت دفاع، شرکت پخش و بخش خصوصی نیز بر نامناسب بودن شرایط فعلی اتفاق نظر دارند و ادامه این روند، نیازمند تصمیم و اقدام فوری است.
در بخش مواد ناریه، نیاز روزانه معادن حدود ۷۰۰ تن برآورد میشود، اما در شرایط فعلی تنها نزدیک به ۳۰۰ تن از این نیاز تأمین میشود. از سوی دیگر، ورود مستقیم بخش خصوصی به بازار این مواد با محدودیتهای قانونی همراه است؛ بهگونهای که حتی خرید آزاد مواد ناریه نیز میتواند برای فعال اقتصادی تبعات قانونی ایجاد کند. به همین دلیل، حل این گره صرفاً با انتظار از بخش خصوصی امکانپذیر نیست و باید سازوکار مشخصی برای حضور و فعالیت آن تعریف شود.
یکی از راهکارهای مطرحشده برای جبران بخشی از این کسری، استفاده از ظرفیت بازار چین است. چین از ظرفیت تولید بالایی در حوزه نیترات و مواد ناریه برخوردار است و میتواند بخش قابل توجهی از نیاز کشور را پوشش دهد. بخشی از محمولهها نیز در حال حاضر از مسیر ریلی جابهجا میشود و در صورت برنامهریزی برای استفاده از ظرفیت حمل در مسیر برگشت، میتوان هزینههای لجستیکی این واردات را نیز کاهش داد.
در کنار تأمین از خارج، توسعه ظرفیت تولید داخلی نیز بهعنوان یک راهکار بلندمدت مطرح است. با این حال، فعالان بخش معدن تأکید دارند که سرمایهگذاری در تولید مواد ناریه بدون ایجاد مدل اقتصادی روشن و تعیین سهم متناسب سرمایهگذار، نمیتواند پایدار باشد. سرمایهگذار زمانی میتواند به شکل مستمر وارد این حوزه شود که متناسب با سرمایه و ریسکی که میپذیرد، از سهم و منافع اقتصادی مشخصی برخوردار باشد.
در بخش سوخت نیز چشمانداز کوتاهمدت چندان امیدوارکننده نیست و با توجه به محدودیتهای موجود، حل کامل این مشکل در کوتاهمدت بعید به نظر میرسد. از همین رو، پیشنهاد شده دولت به جای تمرکز صرف بر تأمین، بخشی از فشار مالی واردشده به معادن را نیز کاهش دهد.
استمهال حقوق دولتی، ایجاد مهلت برای پرداخت تعهدات مالیاتی و تأمین اجتماعی و استفاده از سایر ابزارهای حمایتی میتواند به واحدهای معدنی و صنایع معدنی کمک کند تا دوره کمبود سوخت و مواد ناریه را با آسیب کمتری پشت سر بگذارند.
در نهایت، مسئله اصلی معدن تنها کمبود یک یا دو نهاده نیست؛ بلکه فاصله میان نیاز واقعی تولید و میزان تأمین، اکنون به نقطهای رسیده که ادامه فعالیت برخی واحدها را تحت تأثیر قرار میدهد. عبور از این شرایط، به مجموعهای از اقدامات همزمان در حوزه واردات، تولید داخلی، اصلاح سازوکار حضور بخش خصوصی و حمایت مالی از معادن نیاز دارد.
با ما در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس همراه باشید.
تهران، ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵
02188994685/ ۰۹۳۶۱۵۸۴۷۸۸