دادههای ژئوفیزیک در نقطه سرنوشتساز اکتشاف
معدن ۲۴:با حرکت اکتشافات معدنی به سمت اعماق بیشتر زمین، نقش ژئوفیزیک در شناسایی ذخایر و کاهش ریسک سرمایهگذاری پررنگتر شده است. با این حال کارشناسان معتقدند افزایش حجم برداشت اطلاعات به تنهایی کافی نیست و کیفیت دادهها، تجهیزات، نیروی انسانی و توان پردازش و تفسیر نیز باید همزمان ارتقا پیدا کند.
بر اساس برنامه هفتم توسعه، طی دو سال آینده حدود ۲ میلیون کیلومتر خط پرواز ژئوفیزیک و بیش از یکونیم میلیون ایستگاه برداشت زمینی پیشبینی شده است. تنها برای ماههای باقیمانده سال ۱۴۰۵ نیز حدود ۶۰۰ هزار نقطه زمینی باید برداشت شود. این حجم عملیات در حالی در دستور کار قرار دارد که پرسش اصلی، کیفیت دادههای تولیدشده و میزان قابلیت اتکای آنها برای تصمیمهای اکتشافی است.
با محدود شدن ذخایر سطحی، آینده اکتشاف به سمت ذخایر عمیق حرکت کرده است. در این شرایط هزینه حفاری افزایش مییابد و تفسیر دادهها نیز پیچیدهتر میشود. بنابراین هر خطا در مرحله برداشت یا تحلیل میتواند به انتخاب نقطه حفاری نامناسب و تحمیل هزینههای سنگین منجر شود.
ژئوفیزیک امروز دیگر صرفاً به برداشت اطلاعات و تهیه نقشه محدود نیست. استفاده از مدلسازی سهبعدی، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تلفیق دادههای زمینشناسی، ژئوشیمی و روشهای مختلف ژئوفیزیکی به بخش مهمی از اکتشافات مدرن تبدیل شده است. با این حال حتی پیشرفتهترین الگوریتمها نیز نمیتوانند دادههای بیکیفیت را به نتیجه دقیق تبدیل کنند.
در ایران، فرسودگی بخشی از تجهیزات، ضعف کنترل کیفیت، کمبود نیروی متخصص و وابستگی به نرمافزارهای خارجی از جمله چالشهای این حوزه است. کاهش نیروی حرفهای در عملیات میدانی نیز ضرورت احیای آموزشهای تخصصی تکنسینهای ژئوفیزیک را بیشتر کرده است.
از سوی دیگر، کارشناسان نسبت به رقابت قیمتی در پروژههای ژئوفیزیکی و پایین بودن نرخ برخی خدمات متناسب با هزینه واقعی تجهیزات و اجرای عملیات هشدار میدهند. این شرایط میتواند شرکتها را به سمت کاهش هزینه و استفاده از تجهیزات یا نیروی کمتجربهتر سوق دهد و در نهایت کیفیت دادههای اکتشافی را کاهش دهد.
در مجموع، توسعه ژئوفیزیک اکتشافی کشور تنها با افزایش حجم برداشت محقق نمیشود. نوسازی تجهیزات، استانداردسازی عملیات، تقویت کنترل کیفیت، تربیت نیروی متخصص و ارتقای توان پردازش و تفسیر دادهها باید همزمان دنبال شود.
با ما در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس همراه باشید.
تهران، ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵
02188994685/ ۰۹۳۶۱۵۸۴۷۸۸