فروسیلیکو منگنز: مجهولی پرهزینه در زنجیره فولاد
معدن۲۴: فروسیلیکو منگنز بهعنوان یکی از مواد اولیه مهم در تولید فولاد، بخش قابلتوجهی از نیاز خود را از مسیر واردات تأمین میکند. محدود بودن ذخایر منگنز در ایران باعث شده واردات این ماده، عمدتاً از چین و هند و از مسیر دریایی، اهمیت زیادی پیدا کند؛ اما شرایط جنگی و افزایش تنشهای سیاسی منطقه، روند واردات آن را با مشکلات جدی مواجه کرده است.
در کنار محدودیتهای خارجی، سیاستهای داخلی نیز بر روند تأمین این ماده اثر گذاشته است. سال گذشته، سیاست ۵۰-۵۰ وزارت صنعت، معدن و تجارت فولادسازان را مکلف میکرد ۵۰ درصد نیاز خود را از تولید داخل و ۵۰ درصد را از واردات تأمین کنند. اجرای این سیاست، فرآیند ثبت سفارش را پیچیدهتر کرد و برای هر ثبت سفارش، ارائه میزان خرید داخلی و اسناد مربوط به آن ضروری بود. از ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز بانک مرکزی فروسیلیکو منگنز را از فهرست کالاهای مجاز برای واردات با ارز حاصل از صادرات خارج کرد و یکی از مسیرهای اصلی تأمین ارز این ماده را مسدود کرد.
مشکلات تأمین تنها به ثبت سفارش و ارز محدود نمانده و حتی محمولههای واردشده نیز در برخی موارد با چالش ترخیص مواجه هستند. بخشی از مواد اولیه و تجهیزات در گمرک متوقف مانده و طولانی شدن فرآیند ترخیص، علاوه بر ایجاد هزینههای اضافی، جریمهها و مطالبات ناشی از تأخیر را نیز به شرکتهای فولادی تحمیل کرده است.
همزمان، شکاف قابلتوجهی میان قیمت داخلی و هزینه واردات شکل گرفته است. قیمت فروسیلیکو منگنز در بازار داخلی حدود ۴۳۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است، در حالی که هزینه تمامشده نمونه وارداتی دستکم ۳۰ درصد پایینتر برآورد میشود. برای یک فولادساز با مصرف ماهانه حدود هزار تن، این اختلاف میتواند سالانه بیش از ۲.۱ همت هزینه پنهان ایجاد کند و بهطور مستقیم هزینه تولید فولاد را افزایش دهد.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان داخلی فروسیلیکو منگنز نیز با مشکلات جدی مواجهاند و بسیاری از واحدها امکان فعالیت با ظرفیت کامل را ندارند. در نتیجه، تولید داخل بهتنهایی پاسخگوی نیاز صنعت فولاد نیست و امکان جایگزینی کامل واردات وجود ندارد. فشار این شرایط برای واحدهای کوچکتر که توان مالی محدودتری دارند، بیشتر است و تداوم کاهش تولید و عرضه میتواند به افزایش قیمت فروسیلیکو منگنز، ایجاد شوک قیمتی در صنایع پاییندست و در نهایت انتقال هزینهها به مصرفکننده نهایی منجر شود.