مس؛ شکاف میان ظرفیت معدنی و زیرساخت‌های توسعه
معدن ۲۴:افزایش اهمیت مس در اقتصاد جهانی، فرصت تازه‌ای برای توسعه این صنعت در ایران ایجاد کرده است. رشد مصرف این فلز در شبکه‌های برق، خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های جدید، چشم‌انداز تقاضای آن را تغییر داده؛ اما استفاده از این فرصت صرفا با تکیه بر ذخایر معدنی امکان‌پذیر نیست. ایران برای افزایش سهم خود از بازار مس، باید همزمان ظرفیت تولید، زیرساخت و زنجیره ارزش این صنعت را توسعه دهد.
یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی توسعه، محدودیت نهاده‌های تولید است. افزایش استخراج و فرآوری، به برق و گاز پایدار، سوخت کافی، مواد ناریه و ماشین‌آلات متناسب با مقیاس معادن نیاز دارد. در کنار آن، تامین آب نیز به‌ویژه در مناطق کم‌آب، به یکی از الزامات اصلی پروژه‌های جدید تبدیل شده است. بازچرخانی آب، استفاده از پساب و فناوری‌های کم‌مصرف می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد؛ در حالی که فرسودگی ناوگان و محدودیت تجهیزات، افزایش ظرفیت استخراج را با چالش مواجه می‌کند.
رشد تولید همچنین بدون توسعه مسیرهای انتقال و صادرات کامل نخواهد شد. شبکه ریلی، جاده‌های معدنی و بنادر باید متناسب با افزایش حجم مواد معدنی و محصولات مسی توسعه پیدا کنند. در چنین مدلی، معدن، کارخانه، مسیر حمل و بندر، پروژه‌هایی مستقل از یکدیگر نیستند و تاخیر در هر حلقه می‌تواند هزینه کل زنجیره را افزایش دهد. توازن میان تولید و مصرف اسید سولفوریک نیز باید همزمان با توسعه ظرفیت‌های فرآوری مورد توجه قرار گیرد.
در سوی دیگر، اکتشاف تعیین می‌کند که صنعت مس در سال‌های آینده چه میزان خوراک در اختیار خواهد داشت. توسعه اکتشافات عمقی، ژئوفیزیک هوایی و روش‌های نوین پردازش داده، برای شناسایی ذخایری که قرار است سال‌های آینده وارد مدار تولید شوند، اهمیت دارد. با افت عیار ذخایر نیز رقابت دیگر تنها بر سر حجم منابع نیست و میزان بازیابی، مصرف آب و انرژی، مدیریت باطله و هزینه تولید نقش بیشتری پیدا می‌کند.
مسیر توسعه در نهایت نباید به تولید کاتد ختم شود. افزایش سهم محصولات پایین‌دستی مانند مفتول، سیم و کابل، آلیاژها و قطعات صنعتی، در کنار ایجاد نظام کارآمد برای بازیافت قراضه مس، می‌تواند ارزش بیشتری در داخل زنجیره ایجاد کند. بنابراین دستیابی به اهدافی مانند تولید یک‌میلیون تن کاتد، نیازمند برنامه‌ای فراتر از احداث چند پروژه معدنی است؛ برنامه‌ای که اکتشاف، تولید، زیرساخت، فناوری و صنایع پایین‌دستی را در یک زنجیره واحد قرار دهد و ظرفیت معدنی ایران را به ارزش اقتصادی تبدیل کند.