جهش تصاعدی هزینه های لجستیکی مواد معدنی
معدن۲۴: افزایش هزینه‌های لجستیک در حالی به یکی از چالش‌های جدی صادرات مواد معدنی ایران تبدیل شده که پیش‌نویس دستورالعمل مشوق‌های صادرات غیرنفتی، حمایت از حمل‌ونقل بین‌المللی را در دستور کار قرار داده است. بر اساس این پیش‌نویس، برای حمل ریلی کالا به چین تا ۳۰ درصد هزینه‌ها، برای حمل هوایی کالاهای اولویت‌دار حداکثر ۵۰ درصد هزینه و برای راه‌اندازی و تثبیت خطوط منظم کشتیرانی نیز خطوط اعتباری تا سقف ۲۰ هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده است.
با این حال، رشد هزینه حمل دریایی باعث شده بخشی از مزیت صادراتی محصولاتی مانند سنگ‌آهن، کنسانتره و گندله از بین برود. هزینه حمل یک محموله سنگ‌آهن از بندرعباس به چین که پیش از جنگ حدود ۲۰ تا ۲۵ دلار به ازای هر تن بود، اکنون به بیش از ۴۰ دلار رسیده است؛ رقمی که برای محصولی با ارزش فروش حدود ۶۵ تا ۷۰ دلار، فشار قابل توجهی بر حاشیه سود صادرکننده وارد می‌کند.
مسیرهای جایگزین نیز فعلاً ظرفیت جبران این فاصله را ندارند. هزینه حمل ریلی برخی محصولات معدنی به چین به حدود ۶۰ تا ۸۰ دلار در هر تن می‌رسد و ظرفیت محدود قطارها نیز امکان جایگزینی گسترده حمل دریایی را کاهش می‌دهد. حمل زمینی هم از نظر حجم قابل مقایسه با حمل دریایی نیست و افزایش هزینه‌های آن، فشار بیشتری بر صادرکننده وارد می‌کند.
در چنین شرایطی، مشوق‌های صادراتی می‌توانند بخشی از فشار هزینه را کاهش دهند، اما حل مسئله صادرات مواد معدنی تنها به پرداخت کمک‌هزینه حمل محدود نمی‌شود. ظرفیت ناوگان، دسترسی به خطوط منظم دریایی و ریلی، بیمه، ریسک مسیرهای تجاری و محدودیت‌های ارزی نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ در غیر این صورت، افزایش هزینه لجستیک همچنان بخشی از رقابت‌پذیری صادرات ایران را در بازارهای جهانی کاهش خواهد داد.