ضعف صادرات فولاد ایران زیر سایه تنش خاورمیانه
متال اکسپرت:تنشهای دوباره در منطقه صادرات فولاد ایران را بار دیگر تضعیف کرد؛ اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز نگران شدند.
معدن۲۴:موج تازهای از تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، بار دیگر فضای عدم اطمینان را بر بازارهای انرژی، حملونقل و کالاهای پایه حاکم کرده است. توافق دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در مرحلهای حساس با اختلال مواجه شده و تحولات امنیتی منطقه نیز امیدها به عادیسازی تجارت و کشتیرانی را تضعیف کرده است.
بنبست دیپلماتیک زمانی شکل گرفت که مذاکرات برنامهریزیشده ایران و آمریکا در سوئیس، که قرار بود مرحله بعدی گفتوگوها را پیش ببرد، به دلیل تشدید دوباره درگیریها در لبنان طبق برنامه برگزار نشد. نشستی که برای ۱۹ ژوئن تعیین شده بود و فعالان بازار آن را گامی در جهت تثبیت توافقات اولیه میدانستند، به تعویق افتاد تا دو طرف شرایط را برای ادامه مذاکرات مجدداً ارزیابی کنند.
در جنوب لبنان نیز وضعیت امنیتی به شدت وخیم شد. حملات هوایی اسرائیل ۱۱ شهر را هدف قرار داد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت لبنان، ۱۸ کشته و ۳۳ زخمی بر جای گذاشت.
ادامه بمبارانها عملیات امداد و تخلیه را مختل کرد. تهران این تحولات را ناسازگار با چارچوب پیشرفتهای دیپلماتیک اخیر دانسته و ادامه مذاکرات را به تحولات لبنان گره زده است.
این تحولات نگرانیهای جدیدی را برای بازارهای انرژی و مواد اولیه ایجاد کرده است. تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین مسیرهای حملونقل دریایی جهان محسوب میشود و هرگونه تداوم نااطمینانی میتواند هزینه حملونقل، قیمت انرژی و تأمین مواد اولیه صنایع مختلف از جمله صنعت فولاد را افزایش دهد.
این تنشهای تازه تنها مدت کوتاهی پس از امضای الکترونیکی یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا رخ داد. بر اساس این توافق موقت، توقف عملیات نظامی، عادیسازی تدریجی کشتیرانی در تنگه هرمز و آغاز یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات برای دستیابی به توافقی گستردهتر پیشبینی شده بود.
این توافق اولیه در ابتدا موجب بهبود فضای بازار فولاد ایران شد. امید به تسهیل تجارت و بهبود لجستیک باعث شد تولیدکنندگان و تجار به بررسی فرصتهای صادراتی بپردازند. یکی از منابع بازار به متال اکسپرت گفت:
«امضای این تفاهمنامه و رفع محاصره دریایی، نشانه مثبتی برای ازسرگیری صادرات کارخانههای ایرانی بود.»
فعالان بازار نیز به سرعت مشتریان خارجی را آزمایش کردند و گزارشهایی از مذاکرات برای چند معامله صادراتی شمش فولادی منتشر شد، اما تا زمان انتشار این گزارش هیچیک از این معاملات نهایی و تأیید نشده بود.
کاهش موقت تنشهای ژئوپلیتیکی همچنین از ارزش ریال ایران حمایت کرد. بخشی از افت شدید ارزش پول ملی جبران شد و نرخ ارز کاهش یافت. به گفته یک منبع بازار، نرخ دلار آزاد از حدود ۱۷۸ هزار تومان در هفته گذشته به حدود ۱۵۳ هزار تومان رسید. با این حال بازگشت تنشها اکنون بخشی از این دستاوردها را تهدید میکند.
در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) نیز عدم بازگشایی کامل تنگه هرمز خبر ناامیدکنندهای تلقی شده است. تولیدکنندگان فولاد منطقه همچنان در وضعیت آمادهباش فعالیت میکنند و معتقدند سطح عدم اطمینان بسیار بالاست؛ به همین دلیل برنامههای اضطراری برای تأمین مواد اولیه و حملونقل را حفظ کردهاند.
تأمین مواد اولیه کلیدی صنعت فولاد، از جمله سنگآهن، گندله، قراضه و شمش، همچنان یکی از دغدغههای اصلی تولیدکنندگان فولاد در کشورهای حاشیه خلیج فارس است. اگرچه محمولهها از مسیرهای جایگزین در حال جابهجایی هستند، اما تولیدکنندگان و تجار به دقت تحولات امنیتی، وضعیت بنادر و حملونقل دریایی را زیر نظر دارند.
یکی از فعالان بازار کشورهای عربی خلیج فارس در گفتوگو با متال اکسپرت گفت:
«حتی اگر یک توافق سیاسی حاصل شود، زنجیرههای تأمین یکشبه به حالت عادی بازنخواهند گشت. کارخانهها همچنان بر تأمین محصولات نیمهنهایی مانند اسلب و شمش متمرکز هستند و همزمان خود را برای ادامه اختلالات احتمالی آماده میکنند.»