سوخت و مواد ناریه؛ بهانهای برای پنهان کردن ضعفهای بخش معدن؟
یادداشت شهرام شریعتی، کارشناس حوزه معدن در معدن۲۴
معدن ۲۴:هر زمان صحبت از عدم استخراج یا عدم موفقیت بخش معدن میشود، موضوع سوخت و گازوئیل پررنگ می شود؛ در حالی که برای افزایش سهم معدن در اقتصاد، لزوماً همه مسائل به سوخت و مواد ناریه برنمیگردد.
بسیاری از معادن کوچک واقعاً به سوخت و مواد ناریه نیاز دارند و کاهش سهمیه آنها میتواند فعالیتشان را متوقف کند. بنابراین پیشنهاد من این است که بسیاری از شرکتهای بزرگ دولتی که سهم قابل توجهی از سهمیه مواد ناریه و گازوئیل کشور را مصرف میکنند، برای مدتی از این سهمیهها استفاده نکنند. به جای آن، این شرکتها میتوانند روی ساماندهی و فرآوری باطلههای معدنی خود کار کنند و ارزش افزوده مورد نیازشان را از محل همین باطلهها به دست بیاورند.
در مقابل، سهمیه گازوئیل و مواد ناریه به بخش خصوصی و معادن کوچک و متوسط اختصاص پیدا کند. اگر دولت واقعاً میخواهد بخش معدن را از این شرایط خارج کند، باید از بخش خصوصی واقعی حمایت کند. امروز نه امکان استخراج به اندازه کافی وجود دارد، نه صادرات و نه توسعه؛ بنابراین باید دید چرا در چنین شرایطی حمایت مؤثری از بخش خصوصی واقعی صورت نمیگیرد.
برای نمونه، میتوان از باطلههای معادن سرب و روی زنجان، مس سرچشمه یا چادرملو استفاده کرد و با فرآوری آنها، ارزش افزوده و حتی شمش تولید کرد. این موضوع میتواند بخشی از ظرفیتهای مغفول معدن را فعال کند.
ما در بخش خصوصی با مردم عادی و جامعه محلی سروکار داریم. فعالیت معادن کوچک و متوسط ارتباط مستقیمی با معیشت مردم مناطق معدنی دارد. بنابراین سهمیه سوخت و مواد ناریه در شرایط فعلی باید در اولویت معادن کوچک و متوسط باشد، نه معادن بزرگ.
قطعاً اگر سهمیه سوخت معادن کوچک کاهش پیدا کند، فعالیت آنها متوقف میشود. حتی پیش از اتفاقات اخیر هم سهمیه گازوئیل بسیاری از معادن کوچک کفاف فعالیت و مدیریت روزمره آنها را نمیداد. حالا با کاهش بیشتر سهمیه، شرایط برای این معادن سختتر خواهد شد.
اگر دولت قرار است برای گازوئیل سوبسید بدهد، بهتر است این حمایت را به شکل هدفمند انجام دهد؛ اما بخش خصوصی و جامعه محلی نباید قربانی این سیاست شوند. یک معدن کوچک اگر تجهیزاتش را از منطقه خارج کند، بازگرداندن آن بسیار دشوار است. خروج پیمانکاران و فعالان بخش خصوصی از این حوزه نیز اتفاقی نیست که بهراحتی بتوان آن را جبران کرد.
همین امروز بسیاری از معادن کوچک حتی نمیتوانند هزینههای روزمره خود را تأمین کنند. وقتی یک معدن نمیتواند حقوق کارگرانش را پرداخت کند، چگونه میتواند برای دریافت مخزن یا سرمایهگذاریهای جدید اقدام کند؟
بنابراین دولت در شرایط فعلی باید حمایت از بخش معدن کوچک و متوسط و جامعه محلی را در اولویت قرار دهد و حتی اگر لازم است، فعالیت بخشهایی را که بازدهی کافی ندارند، موقتاً متوقف یا محدود کند تا منابع موجود به سمت معادن کوچک و اشتغال مستقیم مردم هدایت شود.
در نهایت، مسئله فقط سوخت نیست. اگر قرار است برای آینده بخش معدن چشماندازی داشته باشیم، باید در کنار اصلاح سیاستهای داخلی، با دنیا نیز تعامل داشته باشیم. بدون تعامل با اقتصاد جهانی، امکان توسعه پایدار بخش معدن و ایجاد چشمانداز روشن برای آینده وجود نخواهد داشت.
با ما در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس همراه باشید.
تهران، ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۵
02188994685/ ۰۹۳۶۱۵۸۴۷۸۸
https://steelpriceevents.ir