زمین دیجیتال، اکتشاف هوشمند
معدن۲۴: رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه بدون شناخت صحیح زمین، نمیتوانیم بهرهبرداری مناسبی از آن داشته باشیم، گفت: بسیاری از پروژههایی که در گذشته انجام شده و به نتیجه نرسیدهاند، چه در حوزه اکتشاف آب و چه در حوزه معادن، ناشی از همین کمبود دقت در مطالعات پایه بوده است.
محمود فاطمی عقدا در چهل و چهارمین گردهمایی ملی علوم زمین، گفت: زمین دیجیتال و اکتشاف هوشمند، مطابق با راهبردهای نوین وزارت صنعت، معدن و تجارت در عصر بازسازی است. ما در دوران پیشِ رو به سمت حکمرانی داده محور در حال حرکت هستیم؛ جایی که بهرهگیری از هوش مصنوعی و کلاندادهها در اکتشاف، ضرورتی گریزناپذیر برای تقویت تابآوری اقتصادی و تحقق رشد تولید در تراز جهانی به شمار میرود.وی افزود: وزارت صنعت، معدن و تجارت حمایت قاطع خود را از بهکارگیری فناوریهای نوین در این حوزه اعلام کرده و از فرهیختگان انتظار دارد با پیوند دانش خود با نیازهای واقعی جبهه تولید و بازسازی، زمینه پیشرفت و توسعه همهجانبه و پایدار کشور را فراهم کنند.
وی با بیان اینکه چهل و چهارمین گردهمایی علوم زمین در حالی برگزار میشود که کشور در شرایط ویژه و پراهمیتی قرار دارد، همت سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، پژوهشکده علوم زمین، همکاران سازمان زمینشناسی و اساتید دانشگاهها را در برگزاری این رویداد، نمونهای واقعی از جهاد علمی دانست.رییس سازمان زمینشناسی با ابراز امیدواری از اینکه این رویداد بدون وقفه برگزار شده است، ادامه داد: این گردهمایی با رویکردی نوین میتواند نیازهای حوزه زمینشناسی و اکتشاف را پاسخگو باشد.
با توجه به رشد سریع فناوری و تحول در همه عرصهها، علوم زمین نیز نمیتواند نسبت به این تحولات بیتوجه باشد. حتی امروز با سال گذشته در همین زمان متفاوت است و مرزهای علم بهشدت در حال جابهجایی است.
وی خاطر نشان کرد: ما روی زمینی زندگی میکنیم که تمام نیازهای خود را از آن میگیریم؛ بنابراین بدون شناخت صحیح زمین نمیتوانیم بهرهبرداری مناسبی از آن داشته باشیم. از این رو بهرهبرداریِ درست از زمین نهتنها نیازها را تأمین میکند، بلکه پایداری محیط را هم تضمین خواهد کرد. از این رو، علوم زمین جایگاه ویژهای در کشور دارد.
فاطمی با ابراز تأسف از اینکه در نظام آموزشی کشور، علوم زمین جایگاه اصلی خود را پیدا نکرده و کیفیت آموزش نیز در حال کاهش است، یادآور شد: این نگرانی ریشه در دوره دبیرستان و عدم توجه کافی به علم زمین دارد و این شرایط، وضعیت مطلوبی برای این رشته رقم نزده است.رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور ادامه داد: سازمان زمینشناسی به عنوان متولی حاکمیتی علوم زمین و اکتشافات مواد معدنی، وظیفه دارد با همراهی دانشگاه و بخش خصوصی، تحولی اساسی ایجاد کند.
تغییر رویکرد به سمت زمین دیجیتال و هوش مصنوعی اقدامی ضروری است که باید زودتر آغاز میشد. خدا را شاکریم که امروز شاهد این تغییر رویکرد و همچنین اقدامات ارزشمند پایگاه دادههای علوم زمین و سامانههای اجرایی جدید هستیم.
وی با بیان اینکه این مجموعه نیز در همین مسیر حرکت میکند، ابراز امیدواری کرد که با استفاده از سیستمهای هوشمند که دهها سال است در حوزههای مختلف منشأ بسیاری از پیشرفتها بودهاند، بتواند در علوم زمین نیز منشأ تحول و پیشرفت باشد.فاطمی افزود: تا امروز شناخت ما از زمین، شناختی سطحی بوده و نمیتوانیم ادعا کنیم زمین را بهخوبی شناختهایم. اگر شناخت دقیقتری داشتیم، نه کشور ما با ویژگیهای خاص زمینشناسیاش و نه حتی دنیا، نباید در شرایط کنونی قرار میداشت. کشورهای پیشرفته با وجود شرایط خاص خود، در بسیاری موارد با بهرهگیری از شناخت دقیق زمینشناسی مناطق مختلف، به غارت منابع طبیعی دیگر کشورها پرداختهاند.
اگر افغانستان را اشغال کردند، اگر سالهاست در آفریقا حضور دارند و اگر امروز سوریه را اشغال کردهاند، تقریباً همه اینها برای بهرهگیری از منابع طبیعی آن کشورها و تأمین نیازهای خود در این حوزه است.رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور اضافه کرد: این موضوع رسالت عظیمی را برای ما ایجاد میکند؛ رسالتی برای شناخت هرچه بهتر زمین، منابع آن و تأمین پایدار مواد اولیه صنایع معدنی.
این از مسئولیتهای اصلی سازمان زمینشناسی کشور و همچنین جامعه علمی زمینشناسی است و امیدواریم با کمک یکدیگر این وظیفه مهم را محقق کنیم.فاطمی افزود: تحولاتی که طی سالهای اخیر در سازمان زمینشناسی رخ داده، بهویژه طرح تحول زمینشناسی و به زودی طرح مطالعه مدل مشارکتی، این امکان را به کشور میدهد که سریعتر این مسیر را طی کند. با بهرهگیری از توان علمی دانشگاهها، بخش خصوصی و توان فنی سازمان زمینشناسی، میتوانیم منابع زمینشناسی را دقیقتر بشناسیم و نقاط پرپتانسیل را شناسایی و نیازهای کشور را تأمین کنیم. قطعاً با این اقدام مبارک، ورود سرمایههای کشور به این حوزه سرعت خواهد گرفت و بخش زمینشناسی و معدن میتواند یکی از جذابترین بخشهای سرمایهگذاری باشد.
رییس سازمان زمین شناسی با اشاره به سفر اخیرش به استان مرکزی، یادآور شد: در این سفر در خدمت استاندار این استان، دکتر زند وکیل بودم و ایشان نیز بر همین موضوع تأکید جدی داشتند و بحث سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزه اکتشافات معدنی و زمینشناسی استان را مطرح کردند. این نیاز، امروز برای مسئولان اجرایی کشور و استانداران کاملاً روشن شده و هدایت و جذب موفق سرمایهها در این بخش باید بهصورت پایدار ادامه پیدا کند.فاطمی افزود: تحقق این امر جز با همت سازمان زمینشناسی کشور ممکن نخواهد بود؛ آن هم همتی مبتنی بر تخصص و توان فنی. اگر بخواهیم همکاران بخش خصوصی، دانشگاه و شرکتها را به این حوزه وارد کنیم و از ظرفیت آنان بهره ببریم، چارهای نداریم جز اینکه از نظر فنی و تخصصی رشد کنیم.رییس سازمان زمینشناسی با تاکید بر اجرای طرح جدید سازمان با عنوان طرح مشارکتی در این سازمان، اظهار کرد: نظارت بر کار همکارانی که در دوره اخیر به کمک طرح تحول زمینشناسی آمدهاند و در آینده نیز در مدل مشارکتی وارد خواهند شد، تنها با ارتقای علمی سازمان امکانپذیر است.
زمانی میتوانیم نظارت کامل و مؤثر داشته باشیم که از نظر فنی و علمی در سطح بالایی قرار بگیریم.رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور همکاری با دانشگاهیان و راهبرد همکاری با جامعه دانشگاهی را، واقعاً کاری سخت و پیچیده عنوان کرد و ادامه داد: زمانی میتوان این امر مهم را به نتیجه رساند که بتوانیم از نظر علمی، فنی و تخصصی همسطح آنان و حتی جلوتر از آنها حرکت کنیم؛ زیرا قرار است نقش ناظر را داشته باشیم و تشخیص دهیم که آیا کارها بهدرستی انجام شده است یا خیر.وی افزود: یکی از اهداف طرح تحول و طرح مدل مشارکتی، سرعتبخشیدن همراه با دقت به فرآیند مطالعات زمینشناسی و اکتشاف است. تولید دادههای پایه زمینشناسی اساس کار ماست و اگر این دادهها با دقت همراه نباشد، خطا تا انتهای مسیر ادامه پیدا میکند.
وی ادامه داد: بسیاری از پروژههایی که در گذشته انجام شده و به نتیجه نرسیدهاند، چه در حوزه اکتشاف آب و چه در حوزه معادن، ناشی از همین عدم دقت در مطالعات پایه بوده است. اطلاعات ناقص یا نادرست به دست آمده و همین دادههای ناقص مبنای سرمایهگذاری قرار گرفتهاند.رییس سازمان زمین شناسی تاکید کرد: چنین خطاهایی باعث شده است که سرمایهگذاران دچار تردید شوند، یا سرمایهها از این حوزه فرار کند و یا تمایل کمتری برای ورود به بخش اکتشاف و معدن داشته باشند. این مسئله نتیجه مستقیم نقص در دادههای پایه است و ما موظفیم این چرخه را اصلاح کنیم.