استخراج معادن در تنگنای آتشکاری
معدن ۲۴:حدود ۶ ماه است که کمبود مواد ناریه به یکی از چالشهای جدی بخش معدن تبدیل شده است؛ مشکلی که از فروردینماه مطرح شد و با وجود وعدههایی برای واردات، تسهیل ترخیص، جابهجایی مواد میان معادن و افزایش ظرفیت تولید، همچنان ادامه دارد. حالا مسئله از یک اختلال مقطعی در تامین، به چالشی فرسایشی برای برنامه تولید معادن تبدیل شده است.
مواد ناریه در بسیاری از معادن، بهویژه معادن روباز، نقطه آغاز عملیات استخراج است. حفاری و آتشکاری، توده سنگ را برای بارگیری و حمل آماده میکند و هر اختلال در این مرحله میتواند زنجیره عملیات را تحتتاثیر قرار دهد. در شرایط فعلی، کمتر از ۴۰ درصد نیاز کشور به مواد ناریه تامین میشود و معدنکاران برای حفظ تولید، ناچار به تغییر برنامه استخراج و کاهش باطلهبرداری شدهاند؛ راهکاری موقت که در بلندمدت پایدار نیست.
در این میان، واردات بهعنوان یکی از راهکارهای فوری مطرح شده است. نیاز روزانه معادن حدود ۷۰۰ تن اعلام شده، اما بخشی از مواد وارداتی بخش خصوصی همچنان در مسیر ترخیص با تاخیر مواجه است. از سوی دیگر، توسعه ظرفیت داخلی و ورود بخش خصوصی به تامین مواد ناریه نیز مطرح شده؛ با این حال، افزایش ظرفیت تولید زمانی موثر است که محصول در حجم کافی و در زمان مناسب به معدن برسد.
تداوم این کمبود فقط برنامه استخراج را تهدید نمیکند؛ بلکه میتواند هزینه تولید را نیز افزایش دهد. کاهش آتشکاری، استفاده بیشتر از تجهیزات مکانیکی را به دنبال دارد و در نتیجه مصرف سوخت، استهلاک ماشینآلات و هزینه تعمیرات افزایش مییابد. از سوی دیگر، کاهش سرعت استخراج میتواند با فاصله زمانی، تامین خوراک واحدهای فرآوری و صنایع پاییندست را هم تحت تاثیر قرار دهد.
پس از ۶ ماه، دیگر صحبت فقط از یک راهکار اضطراری نیست. واردات میتواند بخشی از نیاز فوری را پوشش دهد و افزایش ظرفیت داخلی نیز فشار تقاضا را کاهش دهد؛ اما راهحل پایدار، ایجاد یک زنجیره تامین مطمئن، مستمر و قابل پیشبینی است. در غیر این صورت، هزینه کمبود مواد ناریه بهتدریج از دل معدن عبور کرده و در صورتحساب کل زنجیره معدن و صنایع معدنی نمایان خواهد شد.