فن بدل چینی به فولاد ایران
معدن۲۴: رضا شهرستانی، عضو هیئت‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، در گفت‌وگو با معدن۲۴ درباره وضعیت صادرات فولاد ایران در شش‌ماهه گذشته گفت: مسئله اصلی صنعت فولاد کشور، بیش از آنکه از دست رفتن کامل بازارهای صادراتی باشد، کاهش سهم ایران از این بازارها و تضعیف مزیت رقابتی تولیدکنندگان داخلی است.
او با بیان اینکه بازارهای کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، به‌ویژه امارات، عمان و عربستان، بیشترین آسیب را از اختلال در حمل‌ونقل دریایی دیده‌اند، افزود: افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل و نگرانی خریداران از تحویل به‌موقع کالا، بخشی از تقاضای این کشورها را به سمت تأمین‌کنندگان جایگزین، به‌خصوص چین، سوق داده است.
عضو هیات مدیره انجمن تولید کنندگان فولاد آلیاژی ادامه داد: واردات بیلت چین به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در هفت‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۱۶۱ درصد افزایش داشته است؛ هرچند این رشد را نمی‌توان صرفاً به اختلال در تنگه هرمز نسبت داد و رقابت قیمتی چین نیز در آن مؤثر بوده است. در مقابل، بازارهای عراق و تا حدودی افغانستان به دلیل دسترسی زمینی، آسیب کمتری از این اختلال متحمل شده‌اند.
شهرستانی با تأکید بر ضرورت اولویت‌بندی بازارهای صادراتی بر اساس امنیت مسیر حمل، امکان تسویه مالی و استمرار تقاضا اظهار کرد: عراق و افغانستان همچنان از بازارهای قابل اتکای ایران هستند و پاکستان و ترکیه نیز متناسب با نوع محصول، قیمت و شرایط مرزی ظرفیت صادراتی دارند. کشورهای حوزه خلیج فارس نیز همچنان بازارهای بالقوه محصولات فولادی ایران به شمار می‌روند، اما هزینه حمل، ریسک تحویل و رقابت با چین، شرایط حضور در این بازارها را دشوارتر کرده است. در بازارهای دورتر مانند چین، هند و برخی کشورهای آفریقایی نیز صادرات به‌صورت موردی امکان‌پذیر است، اما صرفه اقتصادی هر محموله به مسیر حمل، شرایط بانکی و محدودیت‌های تحریمی بستگی دارد.
او در ادامه، فولاد میانی، به‌ویژه بیلت و اسلب، را از بخش‌هایی دانست که بیشترین آسیب مستقیم را از اختلال در تنگه هرمز دیده‌اند و گفت: وابستگی بخش قابل‌توجهی از صادرات این محصولات به حمل دریایی، باعث شده افزایش هزینه حمل و بیمه، تأخیر در تحویل و محدودیت دسترسی به کشتی، مزیت قیمتی تولیدکنندگان ایرانی را کاهش دهد.
عضو هیات مدیره انجمن تولید کنندگان فولاد آلیاژی گفت: بر اساس اظهارات اخیر مدیرعامل فولاد خوزستان، در مقطعی حدود ۲۵۰ هزار تن بیلت و اسلب در ماه از عرضه منطقه خارج شده است. در بخش بالادستی زنجیره، از جمله کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی نیز محدودیت‌های صادرات دریایی و مشکلات تأمین انرژی اثرگذار بوده‌اند؛ به‌ویژه آنکه محدودیت گاز و برق می‌تواند علاوه بر صادرات، تولید آهن اسفنجی و فولاد خام را نیز مختل کند.
شهرستانی با تأکید بر اینکه بازگشت به بازارهای سنتی تنها از مسیر کاهش قیمت امکان‌پذیر نیست، تصریح کرد: حفظ و بازیابی سهم بازار مستلزم قیمت رقابتی، استمرار تولید، اطمینان از تحویل و ثبات در سیاست‌های صادراتی است. در عین حال، رشد صادرات برخی محصولات فولادی در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که کاهش سهم ایران در بعضی بازارها را نباید به معنای افت کل صادرات زنجیره فولاد تلقی کرد.